Forex İşlem Günlüğü — R-Katı, Beklenti, SQN ve MAE/MFE
İşlem günlüğü, yalnızca görüntü ve sonuç toplamak yerine kararları açıklamaya yardımcı olmalıdır. Bunun için planın, gerçekleşmenin, maliyetin ve başlangıç riskinin tutarlı kayıtlarını gerektirir. Her işlemden sonra ne kaydedileceğini, rakamların hesap geçmişiyle nasıl uzlaştırılacağını ve şunun nasıl hesaplanacağını gösteriyoruz: R-katı ve diğer ölçütler; tanımları karıştırmadan. Makale şu kavramdan ilerler: beklenti ve kâr faktöründen düşüşe, tahmin belirsizliğine, MAE ve MFE'ye. Popüler göstergelerin ve günlük araçlarının sınırlarını da açıklar. Çözülmüş örnekler ve kontrol veri kümesi, hesapları kendi kayıtlarınıza uygulamadan önce doğrulamanızı sağlar. Amaç, stratejiyi yargıladığı öne sürülen tek puan değil, sorunu belirleyip kararı destekleyen güvenilir kanıttır.

- Günlük olmadan sistem değil, görüşlerle işlem yaparsınız. İşlem başına 29 alan operasyonel asgaridir: kurulum, A+/A/B/C sınıfı, planlı ve gerçek giriş, planlanan SL ve gerçek gerçekleşme, kayma, spread, swap, komisyon, net R-katı, hata sınıflandırması, psikolojik durum, uyku saati, hacim, açılıştaki pip değeri, kurulum sürümü ve kanıt bağlantısı.
- Net R-katı = aracı kurumun gerçek net kâr/zararı / planlanan risk — spread ve kayma, gerçekleşme sürüklenmesi olarak ayrı kaydedilir; iki kez çıkarmayın. Farklı kurulumları tek birimde standartlaştırmak, M5 kısa işlemi doğrudan D1 swing işlemiyle karşılaştırmanızı sağlar.
- +0,3R üstü net beklenti A+ kurulumlar için evrensel piyasa standardı değil, örnek çalışma ölçütüdür: 0 ile +0,15R “veri toplamaya devam” demektir, sıfır altı ise kaldırma adayıdır. Tek eşik tek başına karar vermez: karar, eşiğe göre güven aralığı genişliğine bağlıdır; resmi tutma/değiştirme/devre dışı bırakma ölçütleri şurada ayrıntılıdır: Makale 15.10.
- Sortino'yu tüm popülasyon üzerindeki aşağı yönlü sapmayla hesaplayın (√(Σ min(R − MAR, 0)² / n), MAR = 0) — asla yalnızca zararların standart sapmasıyla değil; ikincisi 3. bölüm örnek dağılımında ölçütü yaklaşık üç kat şişirir; kendi verinizde fark zarar sıklığına bağlıdır. MAE/MFE stopunuzun fazla geniş olup olmadığını ve aşırı kâr bırakıp bırakmadığınızı gösterir. İnceleme ritmi: her gün seans sonrası 5 dk, haftalık 30 dk, tam ölçütler için aylık 60 dk; üç aylık denetimin yeri şudur: Makale 15.10.
1. Neden Günlük Olmadan Sisteminiz Değil Görüşünüz Vardır
Deneysel piyasa parametrelerini kaydetmeden işlem yapmak pahalı hobidir. Sisteminiz yoktur; sağ kalan yanlılığının bulaştığı keyfî tıklamalar dizisi yürütürsünüz. Lehçe kaynakta tartışılan geçerli CFD risk uyarısı çerçevesi altında sağlayıcılar, kendi zarar eden bireysel yatırımcı hesaplarının yüzdesini yayımlar ve en az üç ayda bir günceller. Bu yargı alanına özel açıklama yükümlülüğüdür; dünyadaki her aracı kuruma uygulanacağı varsayılan kural değildir. Tek kurumun rakamı küresel piyasa sabiti değildir; ortalamalarını almak anlamsızdır. Bu rakamlar istatistiksel benzerlerinizi temsil eder. Sıkı teşhis olmadan büyük çoğunluk işlem ömrü boyunca aynı hataları yineler; ölçümsüz deneyim yalnızca tekrarlanabilir başarısızlıktır.
Günlüksüz Yatırımcıyı Yıkan Üç Bilişsel Yanılsama
Yanılsama 1: Seçici bellek. İnsan beyni duygusal yüklü olayları (büyük kazanç, yıkıcı teminat silinmesi) öne alırken nötr olanları zayıflatır. Bir ay sonra zihniniz 50 işlemin belki 3'ünü tutar — genellikle iki muhteşem kazanç ve bir acı zarar. Bellek bu üç işlemi tüm performansınızın temsilcisi gibi sunar; oysa değildir. Günlük yanılsamayı kaldırır: siyah beyaz görürsünüz ki “pazartesi stratejiniz” son çeyrekte gerçekte 8 kazanç, 11 zarar üretmiştir.
Yanılsama 2: Sonradan gerekçelendirme. Zararlı işlemden sonra beyin rahat anlatıyı kurar: “O kurulumun zayıf göründüğünü biliyordum.” Kazançlı işlemden sonra: “Piyasayı doğru okudum.” İki anlatı da şu zamanda üretilir: sonuç bilindikten sonra üretilir; gerçekleşme öncesi gerçekten bildiklerinizle pek az benzerlik taşır. Günlük niyetin şu zamanda yazılmasını zorunlu kılar: tıklamadan önce (planlı giriş, planlı SL, kurulum sınıfı). İşlem öncesi planla işlem sonrası gerçekleşmeyi karşılaştırmak, “keskin kararlarınızın” kaçının gerçekten planlandığını, kaçının sonradan icat edildiğini açığa çıkarır.
Yanılsama 3: Dağılım yerine toplam bakiye. Amatör yalnızca hesap özkaynağına bakar: “Martta %4 kazandım” — analizi bitirir. Oysa %4, %55 kazanç oranı ve +0,3R beklentiyle 60 işlemin ürünü (bu örnekte daha sağlıklı süreç) olabilir; veya %75 kazanç oranıyla 12 işlemden ve diğer 11'inin kontrolsüz kumar olduğunu gizleyen tek şanslı +6R işlemden (tek aykırı değerin örttüğü kırılgan süreç) doğabilir. Hesap bakiyesi iki gerçeği ayıramaz. Uygun ölçütlü günlük hemen ayırır.
İşlem Sisteminin Tanımı (Bireysel Yatırımcının Gözden Kaçırdığı)
Bir işlem sistemi şudur: sonuçları standart birimlerle ölçülebilen tekrarlanabilir süreç. Üç kritik ölçüt tanımlar:
- Tekrarlanabilir — aynı piyasa koşulları tutarlı gerçekleşme kararları üretir. “Güçlü yükseliş ivmesi hissettim” değil; “A, B ve C koşulları sağlanıp kural bazlı gerçekleşmeyi tetikledi”.
- Ölçülür — her işlem günlüğe 29 alanla kaydolur; kurulum başına beklenti hesaplanır, kâr faktörü aylık değerlendirilir.
- Standart birimler — R-katı evrensel karşılaştırma para birimidir. “200 PLN kazandım” hiç bilgi vermez (ne kadar sermaye risk edildi?); “+1,8R yakaladım” her şeyi aktarır.
Bu üç temel olmadan sistem işletmezsiniz; ortak paydasız, bağlantısız bireysel kumarlar oynarsınız. Şanslı olabilirsiniz (kendinizi becerikli sanırsınız) veya kötü varyans yaşayabilirsiniz (aracı kurumun fiyatı oynattığı sonucuna varırsınız). İki sonuç da haklı değildir — nesnel değerlendirme için gereken deneysel veriniz yoktur.
İşlem Öncesi Kayıt — Sonradan Kendini Aldatmayı Giderme
Günlüğün ikinci, sık küçümsenen işlevi şudur: operasyonel sürtünme. Gerçekleşme parametrelerini (planlı giriş, planlı SL, pozisyon boyutu, kurulum sınıfı) tıklamadan önce kaydetmek tek temel amaca hizmet eder: sonuçtan sonra kendinizi aldatmayı zorlaştırmak. Giriş oyun planı kurallarını ihlal ediyorsa günlük bunu anında yakalar, “akış yükseliş gösteriyordu” yazmanızı önler. Elektronik tablo sizin için gerekçe üretmez: elle taşıdığınız unsur Stop Loss ise 42. satır Hata Kodu 3’ü kaydeder; seans sonrası ne kadar güzel mazeret üretirseniz üretin. Bu yalnızca psikoloji değildir; düşüncesiz gerçekleşmeden önce bilinçli düşünmeye zorlayan operasyonel sürtünmedir.
2. Ne Kaydedilmeli — Profesyonel İşlem Günlüğünün 29 Alanı
Amatör işlem günlüğü 5 ila 8 temel alan içerir: tarih, döviz paritesi, yön, giriş, SL, TP, sonuç ve kısa yorum. Bu, sistematik tanı analizine kesinlikle yetmeyen aracı kurum ekstresinin en yalın asgarisidir. Profesyonel işlem günlüğü şunu izler: 29 alan; 7 işlevsel grupta düzenlenir. Her alan ayrı analitik soruyu yanıtlar.
Grup A: İşlem Kimliği (4 alan)
Temel üstveri — ne oldu ve tam olarak ne zaman?
- İşlem Kimliği — benzersiz tanımlayıcı (ör. T-2026-04-001); işlem sonrası incelemelerde, betiklerde ve analitik veritabanlarında çapraz başvuru sağlar.
- Açılış Tarihi ve Saati — tek standart saat diliminde dakikasına kadar kaydedilir (UTC önerilir; isteğe göre yerel piyasa saatiyle birlikte).
- Döviz Paritesi — EUR/USD, GBP/JPY vb.
- Yön — uzun / kısa.
Grup B: Stratejik Bağlam (4 alan)
Stratejik niyetiniz, kurulum yapısı ve ortam sınıflandırması.
- Oyun Planı Kurulumu — belirli adlandırılmış kurulum (ör. “LON-breakout-A”, “NY-mean-revert-B”). Bu alan olmadan kuruluma özel beklentiyi hesaplamak matematiksel olarak olanaksızdır.
- Kurulum Sınıfı / Notu — A+, A, B, C. Her sınıf belirli pozisyon boyutu gerektirir. Sınıf notu olmadan A+ kurulumlarda kâr ederken B'de sermaye sızdırıp sızdırmadığınızı veya tersini belirleyemezsiniz.
- Piyasa Rejimi — trend / yatay / yüksek oynaklık / düşük oynaklık; giriş öncesi D1 veya H4'te değerlendirilir.
- Piyasa Seansı — Asya / Londra / New York / Londra-NY Örtüşmesi. Hangi seansın deneysel olarak şu unsuru sağladığını ayırır: avantaj ve hangisinin tutarlı zarar ürettiğini.
Grup C: Emir Parametreleri — Plan ve Gerçek (6 alan)
Bireysel işlem gerçekleşmesinin en süssüz, sert gerçekleri burada ortaya çıkar.
- Planlanan Giriş — işlem öncesi analize göre girmeyi amaçladığınız tam teknik fiyat seviyesi.
- Gerçek Giriş Gerçekleşmesi — aracı kurumun gerçekleştirdiği gerçek fiyat (kaynak M15'te örnek 1–5 pip kayma kullanır; bu evrensel gerçekleşme ölçütü değil, örnektir).
- Planlanan SL — işlem tezinin yanlışlandığı teknik geçersizleşme fiyatı (strateji kurallarınca belirlenir).
- Gerçek SL Gerçekleşmesi — stop emrinin likidite sağlayıcısı tarafından gerçekleştirildiği tam fiyat (likidite boşluklarında stop gerçekleşme kayması giriştekinden 2–10× büyük olabilir).
- Planlanan TP — planlanan hedef fiyat veya önceden tanımlanmış R-katı çıkışı.
- Gerçek TP Gerçekleşmesi / Elle Çıkış — hedef gerçekleşmesi veya takdire dayalı elle kapatmada gerçek gerçekleşme fiyatı.
Grup D: Sürtünme Maliyetleri (4 alan)
Sürtünme maliyetleri brüt teorik beklentiyi aşındırır; tam ne kadar olduğu, araç, aracı kurum gerçekleşme modeli ve stop genişliğine göre yalnızca günlüğünüzden çıkar. Sürtünmeyi izlemeden avantajınızın net bazda var olup olmadığını bilemezsiniz.
- Spread (pip) — giriş anındaki canlı spread; aracı kurum sitelerinin reklam “... kadar düşük” spreadi değil.
- Giriş Kayması (pip) —
direction × (actual_entry − planned_entry) / pip_size; pozitif değer olumsuz kaymayı (planlanandan kötü gerçekleşme) gösterir. - Çıkış Kayması (pip) —
direction × (planned_exit − actual_exit) / pip_size. Matematiksel işaretin tersine dönüşüne dikkat edin: uzun pozisyonda olumsuz giriş planlanandan yüksek fiyat, olumsuz çıkış ise planlanandan daha düşük fiyattır. Amaçlanan kural iki tarafta tutarlıdır: olumsuz kayma pozitif, olumlu kayma negatiftir. Girişteki çıkarma sırasını çıkışta kullanmak bu anlamı çıkış için tersine çevirir. - Swap ve Komisyon — hesap para biriminde; gecelik finansman ve ECN çevrim maliyetlerini içerir.
Grup E: Kâr/Zarar ve Performans Ölçütleri (3 alan)
- Brüt Kâr/Zarar — pip ve hesap para biriminde, finansman ve komisyonlar hariç gerçekleşmiş fiyatlardan hesaplanır.
- Aracı Kurum Net Kâr/Zararı — komisyon ve swap düşülmüş ekstre kâr/zararı; spread ve kayma gerçekleşme fiyatlarında zaten gömülüdür, dolayısıyla ikinci kez çıkarmayın.
- Net R-Katı —
broker_net_pnl / planned_risk(3. bölümde resmileştirilir).
Grup F: Karar Kalitesi Puanı (4 alan)
Bu grup en sık göz ardı edilen, ancak tanısal olarak en güçlüdür. İki işlem aynı finansal getiriyi sağlayıp çok farklı karar kalitesi temsil edebilir.
- Hata Sınıflandırması — kategorik sınıflama: 0 = hata yok (kusursuz süreç), 1 = fazla geniş stop loss, 2 = fazla dar stop loss, 3 = plana aykırı taşınan stop, 4 = erken çıkış, 5 = geç çıkış, 6 = oyun planı dışı giriş (FOMO), 7 = fazla büyük pozisyon (planlanandan yüksek lot hacmi), 8 = intikam işlemi, 9 = diğer bilişsel/takdire dayalı hata, 10 = altyapı arızası (kesin sunucu stopu yokluğu, aracı kurum platform bağlantı kaybı, internet sağlayıcı kesintisi — çözümü davranış değişikliği değil operasyonel yeniden yapılandırma gerektiren tek kategori).
- Psikolojik Durum (1–5) — 1 = bozulmuş (yorgun, sinirli, dağınık), 5 = en iyi (odaklı, dinlenmiş, zihni açık). Emir gönderiminden önce kaydedilmelidir; asla geriye dönük değil.
- Uyku Saati — tamsayı/ondalık. Kendi örnekleminizde önceki gece uykusuyla gerçekleşen net R-katı arasındaki Spearman sıra korelasyonunu hesaplamayı sağlar. Bu, kendi verinizde sınanacak hipotezdir; kaynak bireysel yatırımcılar için bu korelasyonu ortaya koyan kamuya açık istatistik sunmaz.
- Karar Kalitesi (1–5) — puanlama zamanı: işlem günü sonunda; finansal sonuçtan kesinlikle ayrılır. Soru: Bu işlem, işlem öncesi kurallara %100 uyularak mı yapıldı? 5 = kusursuz uyum, 1 = temelsiz doğaçlama.
Grup G: Hacim, Sürümler ve Denetim İzi (4 alan)
Günlüğün matematiksel veya kanıtsal uzlaştırılması için zorunlu dört alan. İşlem hacmi ve pip değeri olmadan planlanan parasal risk yalnız fiyat mesafesinden yeniden kurulamaz. Kurulum sürümü olmadan hangi kural yinelemesini test ettiğinizi belirleyemezsiniz. Kanıt bağlantısı olmadan aracı kurum ekstresiyle uyuşmazlıkları çözemezsiniz.
- Hacim (lot) — aracı kurum lot adımına yuvarlanan pozisyon büyüklüğü. Stop mesafesi ve pip değeriyle birlikte hesap para biriminde planlanan parasal riski belirler; olmadan 21. alan yeniden kurulamaz.
- Açılıştaki Pip Değeri — 1 standart lot (baz para biriminin 100.000 birimi) için hesap para biriminde; sabit küresel tablo sabiti değil, işlem gerçekleştiğinde ayrı değer olarak kaydedilir (kurlar zamanla değişir; 3. bölüm notuna bakın).
- Kurulum / Oyun Planı Sürümü — kart kimliği ve sürüm etiketi, ör. “LON-breakout-A+ v1.2”. Kural değişiminden önce ve sonraki performans tek sürekli örneklem değil, iki ayrı istatistik dağılımıdır.
- Kanıt Bağlantısı (
evidence_link) — grafik ekran görüntüsü URL'si, aracı kurum bileti veya ekstre kaydı yolu. Kaydı doğrulanmamış kişisel günlükten denetlenebilir finansal kayda çıkaran tek alan.
Özet Tablo — 29 Alanın Tamamı, Veri Türleri ve Kaynakları
| # | Alan Adı | Veri Türü | Birincil Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1 | İşlem Kimliği | Metin | Otomatik üretilmiş / Formül |
| 2 | Tarih ve Saat | UTC Tarih-Saat | Aracı kurum / Platform ekstresi |
| 3 | Döviz Paritesi | Metin | Aracı kurum gerçekleşmesi |
| 4 | Yön | Numaralandırma (Long/Short) | Aracı kurum gerçekleşmesi |
| 5 | Oyun Planı Kurulumu | Metin | Yatırımcı (giriş öncesi) |
| 6 | Kurulum Sınıfı (A+/A/B/C) | Kategori | Yatırımcı (giriş öncesi) |
| 7 | Piyasa Rejimi | Kategori | Yatırımcı (giriş öncesi) |
| 8 | Piyasa Seansı | Kategori | Zaman damgasından otomatik türetilir |
| 9 | Planlanan Giriş | Sayısal (Fiyat) | Yatırımcı (giriş öncesi analiz) |
| 10 | Gerçek Giriş Gerçekleşmesi | Sayısal (Fiyat) | Aracı kurum gerçekleşme raporu |
| 11 | Planlanan SL | Sayısal (Fiyat) | Yatırımcı (giriş öncesi plan) |
| 12 | Gerçek SL Gerçekleşmesi | Sayısal (Fiyat) | Aracı kurum gerçekleşme raporu |
| 13 | Planlanan TP | Sayısal (Fiyat) | Yatırımcı (giriş öncesi plan) |
| 14 | Gerçek TP Gerçekleşmesi | Sayısal (Fiyat) | Aracı kurum gerçekleşme raporu |
| 15 | Spread (pip) | Sayısal (Ondalık) | Platform kaydı / Aracı kurum tiki |
| 16 | Giriş Kayması (pip) | Sayısal (Ondalık) | Otomatik: direction × (10 − 9) / pip_size |
| 17 | Çıkış Kayması (pip) | Sayısal (Ondalık) | Otomatik: direction × (11 − 12) / pip_size veya direction × (13 − 14) / pip_size — 16. alana göre ters çıkarma sırası. |
| 18 | Swap + Komisyon | Sayısal (Para Birimi) | Aracı kurum ekstresi |
| 19 | Gerçekleşmelerden Brüt Kâr/Zarar | Sayısal (Para Birimi) | Aracı kurum ekstresi (ham fiyat farkı) |
| 20 | Aracı Kurum Net Kâr/Zararı | Sayısal (Para Birimi) | Aracı kurum ekstresi: komisyon ve finansman sonrası kâr/zarar; spread ve kayma gerçekleşmelere zaten yansır, yeniden düşülmemelidir |
| 21 | Net R-Katı | Sayısal (Ondalık R) | Otomatik: broker_net_pnl / planned_risk |
| 22 | Hata Sınıflandırması | Kategori 0–10 | Yatırımcı (işlem sonrası inceleme) |
| 23 | Psikolojik Durum 1–5 | Tamsayı (1–5) | Yatırımcı (giriş öncesi kaydedilir) |
| 24 | Uyku Saati | Sayısal (Ondalık) | Yatırımcı (sabah kaydı) |
| 25 | Karar Kalitesi 1–5 | Tamsayı (1–5) | Yatırımcı (gün sonu denetimi) |
| 26 | Hacim (lot) | Sayısal (Ondalık) | Aracı kurum gerçekleşmesi |
| 27 | Açılıştaki Pip Değeri | Sayısal (Para Birimi) | Otomatik (açılış kuru); 1 standart lot için |
| 28 | Kurulum / Oyun Planı Sürümü | Metin | Yatırımcı (giriş öncesi) |
| 29 | Kanıt Bağlantısı | Metin / URL | Yatırımcı (görüntü veya kurum bilet kimliği) |
Elektronik tablo şablonu kurulduktan sonra bu 29 alanın kaydı işlem başına yaklaşık 60–90 saniye gerektirir. Bu veri noktaları olmadan sonraki performans değerlendirmesi salt tahmindir. İşlemi kaydetmeye 90 saniye ayıramıyorsanız girmeye 30 saniye harcamamalısınız.
CSV / Elektronik Tablo Mini Tanımı
Excel, Google Sheets veya PostgreSQL/SQLite veritabanında uygulanacak makine okunur sütun yapısı. Sol sütun teknik alan adı, sağ sütun operasyonel kaynak ve matematiksel türetimdir:
| Sütun Adı | Veri Türü | Kaynak / Formül |
|---|---|---|
trade_id | Metin | Otomatik / artımlı metin formülü |
open_time_utc / close_time_utc | UTC Tarih-Saat | Aracı kurum CSV/MT dışa aktarımı |
pair | Metin | Aracı kurum gerçekleşme ekstresi |
direction | Long / Short | Aracı kurum gerçekleşme ekstresi (formüllerde +1 long, −1 short) |
setup / setup_class (A+/A/B/C) | Metin / Kategori | Yatırımcı, giriş öncesi kaydedilir |
regime / session | Kategori | Yatırımcı giriş öncesi / Zaman damgasından otomatik |
planned_entry / actual_entry | Sayısal | Yatırımcı / Aracı kurum gerçekleşmesi |
planned_sl / actual_exit | Sayısal | Yatırımcı / Aracı kurum gerçekleşmesi |
planned_tp / actual_tp | Sayısal | Yatırımcı / Aracı kurum gerçekleşmesi |
spread_pips | Sayısal | Giriş zaman damgasındaki aracı kurum kaydı |
slippage_entry_pips / slippage_exit_pips | Otomatik hesaplanır | Giriş: direction × (actual_entry − planned_entry) / pip_size; Çıkış: direction × (planned_exit − actual_exit) / pip_size. Yön = uzun için +1, kısa için −1 — pozitif kayma daima olumsuz gerçekleşmeyi temsil eder. Bu, çıkışta ters çıkarma sırasını gerektirir: uzun girişte planlanandan yüksek fiyat olumsuzdur; uzun çıkışta fiyatın şu durumda olması olumsuzdur: daha düşük planlanandan. Fiyat farkları şu değere bölünür: pip_size (JPY dışı paritelerde 0,0001; JPY paritelerinde 0,01); böylece rakamlar pip olarak kalır. |
swap_curr / commission_curr | Sayısal | Hesap para biriminde aracı kurum ekstresi |
broker_gross_pnl / broker_net_pnl | Sayısal | Aracı kurum gerçekleşme ekstresi: brüt fiyat kâr/zararı ile finansman ve ücretler sonrası net kâr/zarar |
planned_gross_pnl / planned_risk | Sayısal | Otomatik: planned_gross_pnl = direction × (planned_exit − planned_entry) / pip_size × lots × pip_value_at_open; planned_risk = |planned_entry − planned_sl| / pip_size × lots × pip_value_at_open. Fiyat farkları şuna bölünür: pip_size; kayma formülleriyle aynı şekilde. Bölmemek şu birim yerine ham fiyat birimi verir: pip; 0,0001 pip büyüklüğünde paydayı dört büyüklük mertebesi küçültür. pip_value_at_open şöyle tanımlanır: 1 standart lot başına; pozisyon büyüklüğü şu alanla hesaba katılır: lots. |
r_net | Sayısal (Ondalık R) | Otomatik: broker_net_pnl / planned_risk |
execution_drag_R | Sayısal (Ondalık R) | Otomatik: (planned_gross_pnl_same_exit_type − broker_net_pnl) / planned_risk — “aynı çıkış türü” şunu gerektirir: stopla kapanmışsa planlı SL, hedefte kapanmışsa planlı TP (3. bölümde resmileştirilir). |
mae_r / mfe_r | Sayısal (Ondalık R) | Yatırımcının elle grafik denetimi / Edgewonk / cTrader / Python betiği |
error_code | Numaralandırma 0–10 | Yatırımcı, kapatma sonrası kaydedilir (10 = altyapı arızası) |
mental_state 1–5 | Tamsayı (1–5) | Yatırımcı, girişten hemen önce kaydedilir |
sleep_hours | Sayısal (Ondalık) | Yatırımcı, sabah rutininde kaydedilir |
decision_quality 1–5 | Tamsayı (1–5) | Yatırımcı, gün sonunda kaydedilir |
lots / pip_value_at_open | Sayısal | Aracı kurum ekstresi / Otomatik (açılışta döviz dönüşümü). pip_value_at_open kesinlikle şu kapsamda kaydedilir: 1 standart lot başına (100.000 baz para birimi birimi), hesap para biriminde; hiçbir zaman işlem hacmine önceden ölçeklenmez. Pozisyon büyüklüğü ayrıca şu alanla eklenir: lots. Aşağıdaki Polonya para birimli çözülmüş örnekte pip başına 22 PLN, 0,5 lot pozisyonu zaten içerir; dolayısıyla düz yazı hesabı lotla yeniden çarpmaz. Elektronik tablo sütununda bunun yerine standart lot başına pip başına 44 PLN bulunmalı; 0,5 ise şu alana kaydedilmelidir: lots. |
strategy_version | Metin | Yatırımcı, giriş öncesi kaydedilir |
evidence_link | Metin / URL | Yatırımcı, kapatma sonrası kaydedilir |
29 mantıksal alan olsa da teknik tablo daha çok fiziksel sütun içerir; giriş, stop, hedef ve kayma gibi birçok parametrenin ayrı sütunlara yayılan “planlı ve gerçek” çiftleri vardır. Tablonuzun yapısal sütunları bu tanımı doğrudan yansıtmalıdır. Lehçe şablondaki para birimine özel sütun adları burada hesap para birimi adlarına genellenmiştir; çözülmüş PLN örnekleri özgün para birimi ve tutarlarını korur.
Şu alanın: error_code sınıflaması bu rehber boyunca tutarlı uygulanan tam on bir farklı tamsayı içerir: 0 = hata yok, 1–9 = 22. alandaki bilişsel ve takdire dayalı işlem hataları ve 10 = altyapı arızası (kesin sunucu stopunun yokluğu, platform donması, internet sağlayıcı bağlantı kaybı). Hata kodu 10 asla takdire dayalı hatalarla birleştirilmemelidir; çözümü psikolojik değişiklik değil mimari yeniden yapılandırma gerektirir. Kesintide pozisyonun sunucu stopu yoksa eksik gerçekleşme geçmişini yerel kayıtlardan yeniden kurmak olanaksız olabilir. Hata kodu kaydetmek altyapıyı onarmanın yerini tutmaz.
r_net, slippage_entry_pips, ve execution_drag_R; hem Lehçe hem İngilizce Excel formülleri ve tarayıcıdan CSV dışa aktarabilen performans paneliyle birlikte. Kitap bu bölümden eskiyse eksik alanları ekleyin. Açarken üç şeyi doğrulayın: şu sütunların varlığını kontrol edin: lots, pip_value_at_open, strategy_version, ve evidence_link; şu öğenin: execution_drag_R formülünün daima TP'yi varsaymak yerine eşleşen çıkış türünün planlı fiyatına baktığından emin olun ve şunların: planned_risk ve planned_gross_pnl standart lot pip değerine bakarken fiyat mesafesini pip büyüklüğüne böldüğünü kontrol edin. Uyuşmazlıkta bu rehberin tanımları geçerlidir.Emir ve Gerçekleşme Katmanı — Tek Karar, Çok Gerçekleşme
Ana işlem tablosu stratejik “Karar neydi?” sorusunu yanıtlar. Ayrıntılı emir ve gerçekleşme geçmişi teknik “Nasıl uygulandı?” sorusunu yanıtlar. Bunlar şu ilişkisel anahtarla bağlı iki ayrı veritabanı katmanıdır: trade_id. Bunları birleştirmek, işlem günlüklerinin gerçek bakiyeden sapmasının en yaygın tek nedenidir:
orders— tek emir talebi:order_id,trade_id, emir türü (market / limit / stop / modify SL / modify TP), gönderilen fiyat, gönderim zaman damgası, gerçekleşme durumu (filled / rejected / canceled). Retler ve stop değişiklikleri ana işlem özet tablosuna değil, buraya kaydedilir.fills— tek işlem gerçekleşmesi:fill_id,order_id,trade_id, gerçekleşme fiyatı, gerçekleşen hacim, gerçekleşme komisyonu, zaman damgası. Kısmi azaltma aynı şu anahtarı paylaşan birden çok gerçekleşme satırıdır:trade_id.
Dört kesin toplulaştırma kuralı ölçütlerin karşılaştırılabilirliğini korur:
- Başlangıç riski R0'ı yalnızca bir kez hesaplayın; ilk giriş gerçekleşmesinden önce işlem öncesi plandan belirlenir, kısmi kapatma ve stop değişikliklerinde kesinlikle değişmez kalır. Pozisyonun %50'sini +1R'de kapatmak, kalan kısım için geriye dönük yeni risk paydası oluşturmaz.
- Tüm gerçekleşmelerde net kâr/zarar ve sürtünme maliyetlerini toplayın; yalnızca toplamı R0'a bölün. Ayrı kısmi dilimlerin R-katlarının ortalamasını asla almayın; dilimlerin hacim ağırlıkları çoğunlukla farklıdır.
- Bir stratejik karar, istatistiksel performansta tek işlemdir. Ayrı kısmi dilimlerden kazanç oranı hesaplamak oranı yapay şişirir (ilk azaltmalar genellikle kazançlıdır) — gerçek kârlılığı değiştirmeden günlüğü kozmetik olarak güzel göstermek için bireysel pazarlamanın en eski hilesidir.
- MAE/MFE ölçüm kuralınızı belirtin — ilk gerçekleşmeden itibaren ham fiyat yolunu mu, yoksa kısmi kapanışlarla hacmi azalan pozisyonun hesap para birimli özkaynak sapmasını mı izlediğinizi tanımlayın. Bunlar tamamen farklı iki ölçüttür; tek sütunda birlikte bulunamaz.
İçe Aktarma, Ekstre Uzlaştırma, Tekilleştirme ve Denetim Düzeltmeleri
Resmi aracı kurum ekstresiyle hiç uzlaştırılmamış işlem günlüğü yalnızca doğrulanmamış kişisel günlüktür. Bu asgari uzlaştırmayı haftada bir yapın:
- İçe aktarma — kapanan dönemin işlem geçmişini platformunuzdan (MetaTrader, cTrader, FIX kaydı) CSV'ye aktarın; aynı tarih sınırı ve sunucu saat dilimini koruyun (ör. standart takvim haftası; sunucu saati dosya adında açıkça yazılı).
- Tekilleştirme — şu birincil anahtarı kurun:
trade_idaracı kurumun benzersiz pozisyon bilet kimliğinden. Örtüşen tarih aralıklarında yalnızca daha sonra indirilen dosyayı değil, kapanış zaman damgası daha yeni kaydı önceleyin. Kısmi gerçekleşmeler ve emir değişiklikleri aynı ana bileti paylaştığından ayrıntılı gerçekleşmeleri şu alanlarla yönetin:order_idvefill_id; aynı anahtar altında her gerçekleşme veya değişikliğin üzerine yazmak yerine ilişkisel katmanda:trade_id. - Uzlaştırma — toplam işlem sayısı, toplam net kâr/zarar ve komisyon/swap toplamı resmi ekstreyle son kuruşuna kadar uyuşmalıdır. Her fark, kabul edilebilir yuvarlama değil, araştırılacak operasyonel hatadır.
- Denetim Düzeltmeleri — işlem sonrası düzeltmeyi zaman damgası ve gerekçesi olan yeni sürüm olarak kaydedin; tarihsel kaydı asla silmeyin. Sürümler korunmazsa yanlış günlük kaydıyla gerçek aracı kurum gerçekleşme ihtilafını ayıramazsınız.
Tanı Denetimi: İki platformun raporları aynı işlemler için neden farklı rakam gösterir? Altı doğrulanabilir operasyonel neden:
- Farklı sunucu saat dilimleri — sunucu saati 23:30'da kapanan pozisyon bir platformda pazartesiye, diğerinde salıya düşer. Kayma yıl sınırını da aşmıyorsa yıllık toplam uyarken haftalık toplam ayrışır.
- Finansman ve komisyon muhasebesi — bir platform swap ve komisyonu kapanmış pozisyon kâr/zararına gömerken diğeri ayrı bakiye işlemi kaydeder.
- Netleştirme ve Korunma hesapları — aynı paritedeki eşzamanlı ters pozisyonlar netleştirme hesabında tek net maruziyete birleşir, korunma hesabında iki ayrı işlem görünür.
- Kısmi kapatma gerçekleşmesi — bir platform azaltılmış pozisyonu çok gerçekleşme bacaklı tek işlem kaydederken diğeri ayrı bağımsız biletlere ayırır; toplam işlem sayısı, kazanç oranı ve ortalama R değişir.
- İşlem sonrası aracı kurum düzeltmeleri — hatalı piyasa dışı fiyat sıçramalarının iptali, swap yeniden hesapları veya kapanıştan günler sonra yapılan bakiye düzeltmeleri.
- Yuvarlama ve döviz dönüşüm mekanikleri — kârı kapanışın tam anındaki kurla hesap baz para birimine çevirmek ile gün sonu resmi sabitleme kurunu kullanmak.
Altı etkeni denetledikten sonra açıklanamayan fark sürüyorsa günlük performans ölçütüne hazır değildir. Uzlaştırılmamış ekstrelerden hesaplanan ölçütler strateji avantajını değil, veri bozulmasını yansıtır.
Düzenleyici Sınır: İşlem günlüğü operasyonel performans aracıdır, kanuni vergi defteri değildir. Vergisel sermaye kazancı hesapları şurada ele alınır: Bölüm 14 — günlüğünüz destekleyici belge sağlar (aracı kurum ekstreleri, emir biletleri, kanıt bağlantıları); kanuni vergi yükümlülüğü hesabı değil. Vergi şu ölçütün hesabına hiç girmez: r_net; ne paya ne paydaya: vergisel kesintiler gerçekleşme işlem maliyeti değildir.
3. R-Katı — Bireysel Yatırımcıların Sıklıkla Hesaplamadığı Temel Ölçüt
R-katı şunu sağlar: farklı risk profilli işlemleri tek ölçekte karşılaştırmak. Olmadan M5 kısa işleminde 200 PLN kâr ile D1 swing işleminde 200 PLN kâr aynı görünür; oysa ilki 50 PLN (+4R), ikincisi 600 PLN (+0,33R; başlangıç riskine çok daha küçük getiri) riske atmış olabilir. Bunlar kaynağın Polonya para birimli örnekleridir. R-katını Van K. Tharp tanıttı[1] ve işlem sistemi analizinin temelidir.
R-Katı Formülü
En güvenli operasyonel tanım şudur:
R_net = actual_broker_net_pnl / planned_risk
Gerçek net kâr/zarar gerçek gerçekleşmeler, komisyon, swap ve ekstredeki tüm maliyetler sonrası sonuçtur. Kayma ve spread zaten gömülüdür gerçekleşmelerde: aracı kurum kârı planlı değil gerçek işlem fiyatından hesaplar. Tanı için kayma ve spreadi ayrı kaydedin; ancak yeniden çıkarmayın gerçek kâr/zararda zaten dâhillerse.
Payda şu nitelikteki risktir: planlanmış; gerçekleşmiş risk değil. Stop, planlanan 30 pip mesafeyi 10 pip aşarak kayarsa payda artmaz: zarar o zaman −40 / 30 = −1,33R artı komisyon; −1R değil. −1R'den kötü sonuç mümkündür; bu kural tam da onu, başarısız gerçekleşmenin gerçek maliyetini göstermelidir. Paydayı emir göndermeden önce belirleyin; stop taşındıktan, kısmi çıkıştan veya sonucu öğrendikten sonra değiştirmeyin.
Gerçekleşme Sürüklenmesi — Performansın Yanında Gerçekleşmeyi Teşhis Etme
Spread, kayma ve komisyon operasyonel maliyettir; ancak sonuçların şu yönünde: muhasebesi gerçek kâr/zarara zaten dâhildirler. Gerçekleşme kalitesini teşhis için ayrı hesaplayın:
execution_drag_R = [direction × (planned_exit_price_of_same_type − planned_entry) / pip_size × lots × pip_value_per_standard_lot − actual_net_pnl] / planned_risk
Kritik ifade şudur: “aynı türün planlanan çıkış fiyatı”. İşlem stopla kapandıysa planlı SL ile karşılaştırın. Hedefe vardıysa planlı TP ile karşılaştırın. Planlı çıkış fiyatı olmayan elle veya zamana dayalı çıkışta tanıyı giriş kayması, komisyon ve swapın R cinsinden ifadesi olarak tanımlayın. Şunu karşılaştırmak: her işlemi planlı TP ile; TP kayıtlı olduğundan caziptir, ancak saçmadır: tam planlanan fiyattan gerçekleşmiş temiz stop, sıfır kaymaya rağmen yaklaşık 3R “gerçekleşme maliyeti” gösterirdi. Sürüklenme, ideal kârlı sonuçtan uzaklığı değil gerçekleşme kalitesini ölçer. Uzun ve kısa işlemleri tutarlı ele almak için yön (+1 uzun, −1 kısa) ve hacim bulunmalıdır. Spread fiyatta zaten yansıyorsa ayrıca eklemeyin.
Operasyonel kural: performans muhasebesini gerçekleşme tanısından ayrı tutun. Şu ölçüt: r_net gerçek aracı kurum kâr/zararını kullanıyorsa maliyetler sonuçta zaten vardır, sürüklenmeyle ayrı analiz edilir. Hesap planlı fiyatlardan başlıyorsa maliyetleri elle düşün. Ya bir yöntemi ya diğerini kullanın; asla aynı anda ikisini değil.
Tam Çözülmüş Hesap
PLN hesabında EUR/USD'de 0,5 lot (50.000 EUR) uzun pozisyonu, yaklaşık 4,40 örnek USD/PLN kuruyla düşünün. Standart EUR/USD lotunda bir pip 10 USD, yaklaşık 44 PLN; 0,5 lotta yaklaşık pip başına 22 PLN.
- Planlanan giriş: 1,0850
- Gerçek giriş: 1,0852 (2 pip kayma)
- Planlanan SL: 1,0820 (30 pip risk)
- Planlanan TP: 1,0910 (60 pip = 2R)
- Gerçek çıkış: 1,0908 (TP'de 2 pip kayma)
- Giriş spreadi: 0,8 pip
- ECN komisyonu: tam çevrim başına 4 PLN
- Swap: 0 (aynı gün kapanan pozisyon)
Gerçek aracı kurum gerçekleşmelerinden R_net hesabı:
- Gerçek gerçekleşmelerden kâr/zarar: (1,0908 − 1,0852) / 0,0001 = 56 pip; PLN olarak: 56 × 22 = 1.232 PLN. Hesap gerçek fiyatları kullandığından giriş ve çıkış kayması zaten dâhildir.
- ECN komisyonu: 4 PLN. Swap: 0.
- Gerçek net kâr/zarar: 1.232 − 4 = 1.228 PLN.
- Planlanan risk: |1,0850 − 1,0820| / 0,0001 = 30 pip; 30 × 22 = 660 PLN.
- R_net = 1.228 / 660 ≈ +1,86R.
Ayrı tanı olarak gerçekleşme sürüklenmesi hesabı:
- İdeal gerçekleşme ve sıfır maliyetle planlanan brüt kâr/zarar: (1,0910 − 1,0850) / 0,0001 × 22 = 60 × 22 = 1.320 PLN.
- Gerçek net kâr/zarar: 1.228 PLN.
- Fark: 1.320 − 1.228 = 92 PLN.
- execution_drag_R = 92 / 660 ≈ 0,14R. İşlem hedefine çıktı; dolayısıyla planlı çıkış ölçütü TP'dir. Gerçekleşme maliyeti planlı riskin yaklaşık %14'ünü tüketti.
Stopla kapanışta sürüklenmeyi planlı SL'ye göre hesaplayın. Şu iki öğe de: hem giriş hem stop tam planlanan fiyatlarından gerçekleşir ve komisyon 4 PLN olursa sürüklenme 4 / 660 ≈ 0,01R'dir; TP'ye göre kıyasın verdiği yaklaşık 3R değil. Önceki 2 pip giriş kayması tutulursa maliyet 44 PLN + 4 PLN, yani 48 / 660 ≈ 0,07R olur. Genelleme ayrı açık varsayım gerektirir: “100 işlemden sonra sürüklenme yaklaşık 14R veya işlem başına %1 riskle yıllık sermayenin kabaca %14'ü” yalnızca 100 hedef çıkışı ve her birinde aynı kayma senaryosuna uygulanır. Gerçek günlükte kapanmış işlemler boyunca sürüklenmeyi hesaplayın; stop ve hedef çıkışlarını ayrı inceleyin. Farklı dağılımlardır, birleştirmek tanıyı gizler. Maliyet yuvarlama ayrıntısı değildir; aracı kurum, parite ve zaman dilimi seçimini bilgilendirir. Şunu tutun: r_net performans muhasebesi için ve execution_drag_R gerçekleşmeyi iyileştirmek için; iki indirimi tek formülde birleştirmeyin.
Neden Yüzde veya PLN Yerine R-Katı?
| Birim | Ne gösterir | Sınır |
|---|---|---|
| PLN | Mutlak kâr veya zarar | Riski göz ardı eder: 50 PLN riske atarak kazanılan 200 PLN, 600 PLN riskle aynı kârdan farklıdır. |
| % | Hesap etkisi | Boyutlandırmaya bağlıdır: daha büyük hacim daha büyük yüzde üretir; mutlaka daha iyi karar anlamına gelmez. |
| Pip | Fiyat hareketi | EUR/USD ve USD/MXN gibi farklı oynaklıklı pariteleri karşılaştırılabilir yapmaz. |
| R-katı | Riske göre normalize kâr | Riski tanımlamada disiplin gerektirir; şu zamandan önce girişten. |
R-katı; kısa işlemleri swing'lerle, EUR/USD'yi GBP/JPY ile ve küçük pozisyonları büyüklerle karşılaştırmak için ortak risk bazlı birim sağlar. Bir yıl ve günlüğe yazılmış 200 işlemden sonra yatırımcı kesin söyleyebilir: “A+ kurulumum ortalama +0,84R, B +0,21R, C −0,13R.” Günlüğün katkısı orada biter. C'yi kapatıp kapatmamak bu rakamların çevresindeki aralıklara ve şuradaki ölçütlere bağlıdır: Makale 15.10; yalnızca ortalamanın işaretine değil.
R-Katı Dağılımı — 220 İşlemi Okumak
Bu dağılımdan üç gözlem çıkar:
- Düşük kazanç oranı, ama bu örneklemde pozitif sonuç: İşlemlerin %44,5'i pozitiftir (220'nin 98'i 0R üstünde); sağ kuyruk — bir +5R dâhil +2R veya üzerindeki 17 işlem — tüm pozitif beklentiyi sağlar. O on yediyi çıkarırsanız toplam R negatif olur.
- Medyan 0R, ortalama +0,13R: fark, kârın şu kaynaktan geldiğini gösterir: kuyruktan. İşlemlerin yarısı sıfırda veya altında biter. Bu trend takibinin özelliğidir; medyanla ortalamanın neden birbirinin yerine değil birlikte gösterilmesi gerektiğini açıklar.
- Ortalamaya dönüş ters şekil gösterebilir: kaynağın örneğinde %60–70 yüksek kazanç oranı, küçük +0,5R ortalama kazanç ve dönüş başarısız olduğunda nadir −2R veya −3R zararlarla uzun sol kuyruk vardır. Bunlar garanti strateji özellikleri değil, örnek örüntüdür.
Aynı dağılım sonra 6. bölümde Sharpe/Sortino, 4. bölümde SQN için kullanılır: ortalama +0,130R, standart sapma 1,182R; işlem başına Sharpe 0,11, N 100'le sınırlıyken SQN 1,10, doğru Sortino 0,21. Rakamları hatırlayın: 1,31 kâr faktörlü görünüşte “sağlıklı” dağılım popüler eşik tablolarında zayıftır. Bu tek başına dağılımı geçersiz kılmaz; eşikler farklı tanım veya işlem sayısı varsayabilir.
4. Net Beklenti — Kârlı Sistemi Pazarlamadan Ayıran
Beklenti tek temel soruyu yanıtlar: her işlemde R birimiyle ne kadar kazanmayı (veya kaybetmeyi) bekliyorum? Bu ölçüt olmadan stratejinin matematiksel uygulanabilirliğini bilemezsiniz. Onunla model varsayımları altında N işlem boyunca ortalama sonucu tahmin edebilirsiniz; tahmin sonraki örneklemin veya sermaye getirilerinin garantisi değildir.
Standart Beklenti Formülü
Standart yapısal ifade (geriye dönük test ve işlem öncesi teorik modellemede kullanılır):
Beklenen değer = (WR × avg_win_R) − ((1 − WR) × avg_loss_R) − costs_per_trade_R
Temel istatistik uyarısı: şu terim (1 − WR) tam 0,00R'de kapananları zarar kategorisine katar. Dağılımınızda başa baş işlemler varsa örneklemi üç ayrı popülasyona bölün — E = pw × avgWin − pl × |avgLoss|, burada pw + pl + p0 = 1 — aşağıdaki Python betiğinde ve 5. bölümdeki sentetik defterde kullanılan tam uygulama budur.
Burada:
- WR — kazanç oranı; ondalık kesir olarak (ör. 0,55 = %55).
- avg_win_R — kazançlı işlemlerin ortalama R-katı (ör. +1,80R).
- avg_loss_R — zararlı işlemlerin ortalama R-katının mutlak değeri (ör. sıkı stop disiplininde 1,00R).
- costs_per_trade_R — toplam sürtünme (spread + kayma + swap + komisyon), planlanan risk R'nin oranı olarak normalize (ör. 0,10R).
r_net gerçek aracı kurum ekstresi net kâr/zararından (3. bölüm), canlı beklenti şu sütunun aritmetik ortalamasıdır: r_net; gerçekleşme maliyetleri zaten içeridedir. WR, avgWin ve avgLoss kullanan geniş formül şu amaçla kullanılır: yapısal tanı (avantajın küçük hedeflerle yüksek kazanç oranından mı, sağ kuyruk uzamasıyla düşük kazanç oranından mı geldiğini belirlemek) ve geriye dönük testi doğrulamak. Sürtünmeyi iki kez düşmeyin.Üç Çalışma Beklentisi Ölçütü
Tablo eşikleri evrensel piyasa zorunluluğu değil, senaryo planlaması için örnek çalışma varsayımlarıdır. Yalnızca ilgili güven aralıklarıyla birlikte uygulanmalıdır: aralık eşik sınırını aşıyorsa stratejik karar ertelenmelidir. Kurulum sınıfına göre boyutlandırma şurada belirlenir: Makale 15.2; resmi devre dışı bırakma ölçütleri şurada: Makale 15.10.
| Net Beklenti | Sistem Durumu | Operasyonel Protokol |
|---|---|---|
| > +0,50R | Olağanüstü | A+ Kurulumu: azami oyun planı tahsisi. |
| +0,30R ile +0,50R | Sağlam | A Kurulumu: standart planlı tahsis. |
| +0,15R ile +0,30R | Sınırda | B Kurulumu: risk oyun planına göre azaltılmış tahsis. |
| 0,00 ile +0,15R | Şüpheli | Örneklem yetersiz veya avantaj gürültüden ayrılamıyor — kural değiştirmeden önce gözlem biriktirin. |
| < 0,00R | Kârsız | Devre dışı bırakma adayı — güven aralığını değerlendirip şuradaki ölçütleri uygulayın: Makale 15.10; yalnızca nominal ortalamaya göre hareket etmek yerine. |
Beklentiyi Doğrulamak İçin Asgari Örneklem
Bireysel işlemin en tehlikeli tuzağı, 30–50 işlemle beklenti hesaplayıp çıkan ondalığı değişmez gerçek saymaktır. Olasılık kuramı tersini gösterir:
- 50 işlem — kazanç oranı için %95 güven aralığı yaklaşık ±14 yüzde puan genişliğindedir (p = 0,55'te Wald aralığı; bağımsız denemeler varsayılır; kümelenme ve ortak olay maruziyeti genişletebilir). Gözlenen %55 oran kolayca gerçek popülasyonda %41 veya %69 olabilir.
- 100 işlem — aralık yaklaşık ±10 yüzde puandır; yerleşik kurulumu bırakmayı haklı çıkarmak için hâlâ fazla geniştir.
- 200 işlem — aralık yaklaşık ±7 yüzde puana daralır.
- 500 işlem — aralık yaklaşık ±4 yüzde puana daralır. Daha dar tahmin; yine olasılıksal belirsizliğe tabidir.
Operasyonel kural “100 işlemin altında karar verme” değil, şudur: nokta tahminine değil, güven aralığına göre karar ver. Kurulum beklentisinin %95 güven aralığı operasyonel karar eşiğinizi kapsıyorsa karar sonraki denetime ertelenir; ister 40 ister 400 işlem yazılmış olsun. Örneklem büyüklüğü, aralığın genişliğiyle hesaba girer; sayı ne evrensel asgari ne de kendi başına doğrulamadır. Operasyonel riskten (aşılmış düşüş sınırı, aracı kurum gerçekleşme arızası) durdurma daima mümkündür, istatistiksel anlamlılığı asla beklemez.
Sürtünme Maliyeti Tuzağı: Geriye Dönük Test ve Canlı Gerçekleşme Sürüklenmesi
Bireysel yatırımcılar çoğu zaman spread, kayma, komisyon ve gecelik finansmanı ihmal edip teorik brüt beklentiyi değerlendirir. İdeal testin +0,50R brütü canlıda sıklıkla +0,20R nete düşer. Yıl boyunca bakiye durgunlaşır; çünkü yatırımcı 200 işlemde +0,50R değil +0,20R gerçekleştirir.
Yöntemsel Zorunluluk: Şu ölçüt: r_net net ekstre kâr/zararından türetiliyorsa (3. bölüm), maliyetler zaten içeridedir; spread, kayma ve ücretler ayrı sürüklenme olarak izlenir, asla iki kez çıkarılmaz. İdeal mum grafiklerinden beklenti hesaplanıyorsa sürtünme açıkça düşülmelidir. Yöntemleri karıştırmayın. Aşağıdaki varsayımsal örnekler net kâr/zarardan ikinci indirim değil, sürüklenme hesaplar:
Özgün PLN hesabını ve örnek kurları koruyan, R cinsinden işlem maliyeti örnekleri:
- Parite: EUR/USD; ECN aracı kurum; 0,2 pip spread; standart lot tam çevrim başına 7 USD komisyon; her yönde 0,3 pip ortalama kayma.
- Tipik kurulum: SL 30 pip, hacim 0,3 lot, örnek USD/PLN ≈ 4,40; 0,3 lotun pip değeri ≈ 13,20 PLN.
- Planlanan risk: 30 × 13,20 = 396 PLN.
- Maliyetler: spread 0,2 × 13,20 = 2,64 PLN; giriş ve çıkış kayması 0,6 pip × 13,20 = 7,92 PLN; komisyon 7 USD × 0,3 lot = 2,10 USD ≈ 9,24 PLN. Toplam: yaklaşık 19,80 PLN.
- R cinsinden maliyet: 19,80 / 396 = 0,05R; planlanan riskin %5'i.
Başka örnek — daha pahalı parite, daha dar stop:
- Parite: GBP/JPY; piyasa yapıcı aracı kurum; 2,5 pip spread; komisyon yok; her yönde 1 pip kayma.
- Örnek USD/JPY ≈ 150 ve USD/PLN ≈ 4,40 ile 0,1 lot pip değeri: standart lot pip başına 1.000 JPY verir; 1.000 / 150 ≈ 6,67 USD veya 4,40'ta 29,33 PLN. 0,1 lot için pip başına yaklaşık 2,93 PLN.
- Dar kurulum: SL 25 pip, hacim 0,1 lot; risk 25 × 2,93 = 73,25 PLN veya yaklaşık 73 PLN.
- Pozisyon maliyetleri: spread 2,5 × 2,93 ≈ 7,33 PLN; giriş kayması 1 × 2,93 = 2,93 PLN; çıkış kayması 1 × 2,93 = 2,93 PLN; toplam 13,19 PLN gösterilen yuvarlamayla.
- R cinsinden maliyet: 13,19 / 73,25 ≈ 0,18R; planlanan riskin yaklaşık %18'i baştan maliyete gider.
Bu, oransal maliyet tuzağını gösterir: aynı pip kayması dar stopta çok daha fazla R tüketir. Dolayısıyla 2,5 pip spreadli paritede 25 pip stopu yalnızca maliyet açısından bile savunmak güçtür. Buradaki çalışma varsayımı şudur: örnek senaryo eşiği; piyasa standardı değil: planlanan riskin %5–8'ini aşan maliyet sonucu belirgin etkilemeye başlar; daha geniş teknik stopla aracı kurum, parite veya zaman dilimi incelemesi gerektirir. İlgili test kendi günlüğünüzdendir: R cinsinden ortalama maliyeti brüt beklentiye bölüp kalan beklentiyi inceleyin.
Van Tharp'ın Sistem Kalite Sayısı (SQN) — Formül, N Sınırı ve Ölçek
burada E R cinsinden net beklentidir, σR R-katlarının standart sapmasıdır (buradaki sayısal örnekler ve betik popülasyon kuralını kullanır;
ddof=0), ve n toplam kapanmış işlem sayısıdır. Şu sınır: N = 100, Dr. Van K. Tharp'ın özgün tanımının açık öğesidir[1]: 100 işlemden sonra N 100'de sabitlenir; yoksa örneklem uzadıkça strateji kalitesinde yapısal iyileşme olmadan puan monoton şişerdi.
Yöntem yazarının yorumlama ölçeği burada tam verilir. Bölümdeki diğer yazılar farklı türler çoğaltmak yerine buraya atıf yapmalıdır: üç yazıda üç tutarsız “Tharp ölçeği” kursun tutarlılığını bozar.
| SQN Puanı | Yazarın Özgün Sınıflaması |
|---|---|
| < 1,6 | Zayıf |
| 1,6 – 1,9 | Ortalama altı, ancak işlem yapılabilir |
| 2,0 – 2,4 | Ortalama |
| 2,5 – 2,9 | İyi |
| 3,0 – 5,0 | Mükemmel |
| 5,1 – 6,9 | Üstün |
| ≥ 7,0 | “Kutsal Kâse” — yazar bunu hak edilmemiş üstünlük nişanı değil, parametre aşırı uyumu ve yetersiz örneklem araştırması için kırmızı bayrak sayar. |
Üç uyarı yanlış yorumu önler: İlki, ölçek piyasa standardı değil yazarın sezgisel kuralıdır. İkincisi, SQN 100 işleme kadar N'nin kareköküyle büyür; karşılaştırma yalnız aynı N ile hesaplanan ölçütler arasında geçerlidir. 3. bölümdeki 220 işlem tabanı N = 100'de 1,10 verir; sınır olmadan n = 220 yazılsa 1,63 olurdu. Üçüncüsü SQN, boyutlandırma talimatı değil sinyal/gürültü ölçütüdür; net beklentinin güven aralığının yerine geçmez.
Örneklemi Bölümlere Ayırma — Seçim Yanlılığını Önleme
Yapılandırılmış günlük veriyi kurulum, seans, piyasa rejimi ve oyun planı sürümüne göre ayırır. Sıkı istatistiksel dikkat gerekir: daha çok alt grup karşılaştırıldıkça en iyi grubun rastgele gürültü ürünü olma olasılığı artar. On iki kurulum arasından en iyiyi seçmek, gerçek parametre tahmini değil veri seçimidir. Örneklem içi ayarlama ve örneklem dışı doğrulamanın resmi mimarisi şurada ayrıntılıdır: Makale 15.4; tutma/değiştirme/devre dışı bırakma kararları şuraya aittir: Makale 15.10. Günlük her alt grubun gözlem sayısını ve aralığını sağlamalıdır; yalnız sıralamayı değil.
Bootstrap Güven Aralıkları — Neden +0,22R Avantaj Değil Hipotezdir?
42 işlemde gözlenen net +0,22R kanıtlı avantaj değildir; test edilmemiş deneysel hipotezdir. Parametrik olmayan bootstrap bunu doğrudan gösterir: o 42 işlemden yerine koyarak 10.000 yeniden örneklem çekin, her ortalamayı hesaplayıp deneysel güven sınırları için ortalamaların dağılımını çizin. Bulguyu her seferinde aynı üç öğeli tek cümleyle belgeleyin: n, yöntem ve varsayım:
“n = 42 işlemde, std(R) = 1,3R iken beklentinin %95 aralığı (−0,17R; +0,61R)'dir. Gösterilen uçlar normal yaklaşım ±1,96 × std / √n ile kontroldür; bunlar hesaplanmış bootstrap sonucu değildir. Amaçlanan bootstrap yerine koyarak 10.000 yeniden örneklem kullanır; çarpık R dağılımında asimetrik olabilir ve gerçek çıktısı kaydedilmelidir. İki yöntem de burada bağımsız gözlem varsayar; kümelenme ve ortak olaylar aralığı genişletebilir. Aralık sıfırı içerdiğinden kurulum kararı sonraki incelemeye ertelenir.”
Örneklem sayısı tek başına hiçbir şeyi çözmez; karar sınırınıza göre güven aralığı genişliği tüm sonuçları yönetir. Ayda yalnız birkaç sinyal üreten düşük sıklıklı kurulumlarda bootstrap doğrulaması vazgeçilmezdir; yoksa tam yılda toplanmış 50 işlem sağlam görünür, ama on iki aya yayılmış istatistiksel gürültüdür.
Python Betiği: CSV'den Performans Ölçütleri Hesaplama
Aşağıdaki betik standart 29 alanlı günlük CSV'sinden doğrudan net beklenti, kâr faktörü, işlem başına Sharpe, Sortino, SQN, MAE/MFE ve özkaynak düşüşü hesaplar:
import pandas as pd
import numpy as np
# İşlem günlüğünü CSV dosyasından yükle (29 alan, Bölüm 2 tanımına göre)
df = pd.read_csv('journal.csv')
# Net R-katları hesaplanmış kapalı pozisyonlarla sınırla
df = df.dropna(subset=['r_net'])
# Kesin kronolojik sıralamayı zorunlu kıl. Aksi durumda sermaye eğrisi
# ve düşüş ölçütleri hesap geçmişini değil aktarım sırasını yansıtır.
df['close_time_utc'] = pd.to_datetime(df['close_time_utc'], utc=True)
df = df.sort_values('close_time_utc').reset_index(drop=True)
total = len(df)
if total == 0:
raise SystemExit('Kapalı işlem bulunamadı; ölçütler sıfır değil, tanımsız.')
r = df['r_net']
# Üç ayrı küme: kazançlar, kayıplar ve tam başabaş sonuçlar.
wins = r[r > 0]
losses = r[r < 0]
zeros = r[r == 0]
wr = len(wins) / total
p_loss = len(losses) / total
avg_win = wins.mean() if len(wins) else float('nan')
avg_loss = abs(losses.mean()) if len(losses) else float('nan')
# Net beklenen değer r_net aritmetik ortalamasıdır (maliyetler içeride)
expectancy = r.mean()
# Yapısal çapraz kontrol: aritmetik ortalamayla tam eşleşmeli
structural_check = ((wr * avg_win if len(wins) else 0.0)
- (p_loss * avg_loss if len(losses) else 0.0))
# Kâr faktörü. Sıfır kayıp = tanımsız; sonsuz mükemmellik değil
sum_wins = wins.sum()
sum_losses = abs(losses.sum())
profit_factor = sum_wins / sum_losses if sum_losses > 0 else float('nan')
# Seçilen N = min(n, 100) kuralıyla işlem başına R istatistiği ve SQN
sd = r.std(ddof=0)
sharpe = expectancy / sd if sd > 0 else float('nan')
sqn = sharpe * np.sqrt(min(total, 100))
# Sortino oranı: TÜM kümede aşağı yönlü sapma, MAR = 0
mar = 0.0
dside = np.sqrt((np.minimum(r - mar, 0) ** 2).mean())
sortino = (expectancy - mar) / dside if dside > 0 else float('nan')
# Beklenen değer için analitik 95% güven aralığı (bağımsız özdeş dağılım varsayımı)
se = r.std(ddof=1) / np.sqrt(total)
ci = (expectancy - 1.96 * se, expectancy + 1.96 * se)
# İşlem başına sabit oransal risk f ile sermaye eğrisinde düşüş değerlendirmesi.
# Başlangıç sermayesi (1.0) hareketli zirve dizisinin başına MUTLAKA eklenmeli;
# aksi halde kayıpla başlayan günlük yanıltıcı 0% düşüş bildirir.
f = 0.01 # çalışma senaryosu parametresi; evrensel değil
equity = pd.concat([pd.Series([1.0]), (1 + r * f).cumprod()], ignore_index=True)
run_max = equity.cummax()
max_dd = ((equity - run_max) / run_max).min()
# Dolu satırlar üzerinden MAE / MFE analizi
mae_win = mae_loss = mfe_win = float('nan')
if {'mae_r', 'mfe_r'}.issubset(df.columns):
m = df.dropna(subset=['mae_r', 'mfe_r'])
if len(m):
mae_win = m.loc[m['r_net'] > 0, 'mae_r'].mean()
mae_loss = m.loc[m['r_net'] < 0, 'mae_r'].mean()
mfe_win = m.loc[m['r_net'] > 0, 'mfe_r'].mean()
# Kurulum ve oyun planı sürümü bazında ayrıştırma
print(df.groupby(['setup', 'strategy_version']).agg({
'r_net': ['count', 'mean', 'sum', 'std']
}))
print(f"Örneklem (n): {total} (Kazanç: {len(wins)}, Kayıp: {len(losses)}, Başabaş: {len(zeros)})")
print(f"Kazanma oranı: {wr:.1%}")
print(f"Net beklenen değer: {expectancy:+.2f}R (Yapısal kontrol: {structural_check:+.2f}R)")
print(f"Beklenen değer 95% güven aralığı: ({ci[0]:+.2f}R; {ci[1]:+.2f}R)")
print(f"Kâr faktörü: {profit_factor:.2f}")
print(f"İşlem başına Sharpe: {sharpe:.2f} | SQN (N=100 ile sınırlı): {sqn:.2f}")
print(f"Sortino oranı (tam aşağı sapma, MAR=0): {sortino:.2f}")
print(f"Maksimum sermaye düşüşü (f={f:.0%}): {max_dd:.1%}")
print(f"Kazançlarda ort. MAE: {mae_win:.2f}R | Kayıplarda ort. MAE: {mae_loss:.2f}R | Kazançlarda ort. MFE: {mfe_win:.2f}R")
Betik 2. bölüm CSV yapısını varsayar, dört dolu sütun gerektirir: r_net, close_time_utc (özkaynak ve düşüş için kronoloji zorunludur), ayrıca setup ve strategy_version bölümlere ayırma için. mae_r ve mfe_r isteğe bağlıdır; eksik veya boş veri ölçütleri sıfır değil tanımsız bırakır. Sonuca güvenmeden önce betiği 5. bölümün 6 işlemli sentetik defteri gibi doğrulanmış ölçütle sınayın; çıktının elle hesabı tam eşlediğini doğrulayın. İkinci bir sentetik dosyayı test edin; şu nitelikte olsun: zararlı işlemle başlasın; bu, betiğin kayan maksimuma başlangıç özkaynağını doğru katıp katmadığını ayırır (hatalı betik ilk zararda %0 düşüş gösterir). Bilinen uç durumlarla doğrulanmamış tanı betiği, başka bir temelsiz güven kaynağıdır.
5. Kâr Faktörü ve Toparlanma Faktörü — Farklı Sorular, Farklı Yanıtlar
Net beklenti “işlem başına ortalama ne kazanmayı bekliyorum”u sayısallaştırır. Kâr Faktörü ve Toparlanma Faktörü tamamen farklı yapısal soruları yanıtlar; göz ardı etmek sistem sağlığının önemli boyutlarını gizler.
Kâr Faktörü — Toplam Kârın Toplam Zarara Oranı
Bu bölümün iki tablosundaki ölçütler örnek çalışma varsayımlarıdır (piyasa standardı değildir) ve yalnızca örneklem büyüklüğüyle birlikte istatistiksel anlam taşır. Net R-katlarından hesaplanan Kâr Faktörü süssüz net değerlendirme verir; örneklemde zarar yoksa PF tanımsızdır, “sonsuz, mükemmel sistem” değildir.
Kâr faktörü (PF) = sum_of_all_wins / abs(sum_of_all_losses)
Yanıtladığı temel soru: Sistemim toplam zarardan fazla toplam kâr üretiyor mu, tam kaç kat?
| Kâr Faktörü | Analitik Yorum |
|---|---|
| < 1,00 | Kârsız sistem — toplam zarar toplam kazancı aşar. |
| 1,00 − 1,30 | Sınırda uygulanabilirlik — gerçekleşme sürtünmesindeki küçük sıçramalara duyarlı. |
| 1,30 − 1,50 | B sınıfı kurulumlar için kabul edilebilir operasyonel performans. |
| 1,50 − 2,00 | Sağlam, profesyonel A sınıfı sistem. |
| 2,00 − 3,00 | Olağanüstü A+ işlem sistemi. |
| > 3,00 | Genellikle eğriye aşırı uyum veya ağır örneklem yetersizliği işaretidir — örneklem dışında doğrulayın. |
Kâr Faktörü, resmi istatistik eğitimi olmayan yatırımcıya anında sezgisel açıklık verir: “Kaybedilen her 1 PLN'ye strateji 1,80 PLN kâr üretir.” Ancak dağılımı göz ardı eder. 200 işlemde PF 1,80 veren sistem, 20 işlemde PF 1,80 gösterenle yapısal olarak karşılaştırılamaz. Kâr Faktörünü daima işlem sayısı ve net beklentiyle birlikte değerlendirin.
Toparlanma Faktörü — Toplam Net Kazancın Azami Düşüşe Oranı
Toparlanma faktörü (RF) = total_net_profit / max_drawdown
Yanıtladığı temel soru: Toplam net getiri en derin tarihsel düşüşü kaç kez aşar? Başka deyişle, genel sermaye kazancını koruyarak strateji en kötü tarihsel çöküşünden kaç kez geçebilirdi?
Örneğin yıllık %+35 getiri ve aynı yıl %−12 azami düşüş RF = 35 / 12 = 2,92 verir. İki rakam şu kaynaktan gelmelidir: tam aynı özkaynak eğrisi ve aynı zaman aralığı — dönem kârı / dönem düşüşü. Payda tek yıl düşüşüne karşı paya çok yıllı CAGR koymak, uyumsuz parametreleri karşılaştıran bilim dışı ölçüt üretir.
| Toparlanma Faktörü | Analitik Yorum |
|---|---|
| < 1,00 | Düşüş toplam kârı aşar — orantısız aşağı yönlü risk. |
| 1,00 − 2,00 | Net getiri düşüşü karşılar, ancak tampon rahatsız edici kadar dardır. |
| 2,00 − 3,00 | Sağlam, dayanıklı işlem sistemi. |
| 3,00 − 5,00 | Olağanüstü — sermaye getirisi azami tarihsel düşüşün 3–5× üstünde. |
| > 5,00 | Üstün, ancak sıklıkla kısa örneklem süresinin istatistiksel ürünü. |
Toparlanma Faktörü paha biçilmez psikolojik ölçüdür: yıllık %30 getiri için tepeden dibe %25 zorlu düşüşe dayanmak gerekiyorsa (RF = 1,20), ruhsal acının getiriyi haklı kılıp kılmadığını sorgulamalısınız. Kaynak tercihi, derin düşüşlü yüksek getiri yerine düşük CAGR ile 2 üstü RF seçmek diye çerçeveler; bu değerlendirilecek tercihtir, profesyoneller hakkında yerleşik istatistik değil.
Kazanç Oranı ve Kâr Faktörü — Klasik Bireysel Yanılgı
Bireysel yatırımcılar kazanç oranıyla sistem kalitesini karıştırır: “%75 kazanıyorum, strateji kârlı olmalı.” Sonuç matematiksel olarak geçersizdir. %75 kazanç oranı, +0,50R ortalama kazanç ve −2,50R ortalama zararla şunu verir:
- Net Beklenti: 0,75 × 0,50 − 0,25 × 2,50 = 0,375 − 0,625 = işlem başına −0,25R (açıkça zararlı sistem).
- Kâr Faktörü: (0,75 × 0,50) / (0,25 × 2,50) = 0,375 / 0,625 = 0,60 — kaybedilen her 1 PLN'ye sistem yalnızca 0,60 PLN kazanır.
Yüksek kazanç oranı eşlik etmiyorsa kazanç/zarar ödeme oranının sıkı kontrolüyle, stop disiplini olmayan pervasız ortalamaya dönüş stratejisinin göstergesidir. Tek büyük zarar çok sayıda kazancın sonucunu siler. Kâr Faktörü gerçeği hemen gösterir: %75 kazanç oranı ve 0,60 Kâr Faktörü, yüksek kazanç oranına rağmen zarardır.
Sentetik Günlük Denetim Defteri — Altı İşlem ve Uzlaştırılmış Ölçütler
Tarihsel hesap performansı değil, sentetik verili örnek senaryo. Aşağıdaki altı satır hiçbir hesaptan alınmamıştır, hiçbir stratejinin etkinliğini göstermez. Kaynağın PLN birimini koruyan sentetik veriler, başlangıç riski R0'dan azami düşüşe tam matematiksel uzlaştırmayı elle kontrol edilebilir küçük örneklemde gösterir. Standart kural boyunca geçerlidir: R0 gerçekleşme öncesinde sabitlenmiş planlanan başlangıç riskidir; r_net resmi ekstredeki net kâr/zararın (ücret ve finansman sonrası) şu değere bölümüdür: R0.
trade_id | Kurulum ve Sürüm | R0 (PLN) | Aracı Kurum Net Kâr/Zararı (PLN) | r_net | Denetim Gerçekleşme Notları |
|---|---|---|---|---|---|
| T-001 | LON-breakout-A+ v1.2 | 400 | +720 | +1,80 | Planlı TP'de temiz hedef çıkışı. |
| T-002 | LON-breakout-A+ v1.2 | 400 | −412 | −1,03 | Stop kaymayla gerçekleşti — zarar −1,0R'yi aşar; payda sabit kalır. |
| T-003 | NY-mean-revert-B v0.9 | 300 | −300 | −1,00 | Stop sıfır kaymayla temiz gerçekleşti. |
| T-004 | NY-mean-revert-B v0.9 | 300 | +9 | +0,03 | Sınır durumu: başa başa yakın takdire dayalı elle kapatma — pozitif net sonuç. |
| T-005 | LON-breakout-A+ v1.2 | 500 | +625 | +1,25 | Kısmi kapatma: aynı şu anahtar altında iki gerçekleşme: trade_id; net kâr/zarar toplanır, R0 bir kez hesaplanır. |
| T-006 | LON-breakout-A+ v1.2 | 500 | −510 | −1,02 | Stopla kapanış; komisyon ilk R0 tanımı dışındaki maliyettir. |
Yalnızca şu sütundan türetilen adım adım aritmetik: r_net.
- Kazanç Oranı = 3 / 6 = %50,0. +0,03R'li T-004 net olarak kesin pozitif olduğu için kazançtır; tam 0,00R kapansaydı zarar değil üçüncü başa baş popülasyonuna girerdi. Şu kısa yolun yanlış yaptığı tam budur:
(1 − WR) × avgLoss. - Toplam R = 1,80 − 1,03 − 1,00 + 0,03 + 1,25 − 1,02 = +0,03R.
- Net Beklenti = +0,03 / 6 = işlem başına +0,005R. Yapısal çapraz kontrol: ortalama kazanç +1,027R, ortalama zarar −1,017R; dolayısıyla (0,50 × 1,027) − (0,50 × 1,017) = +0,005R — doğrulandı.
- Kâr Faktörü = (1,80 + 0,03 + 1,25) / (1,03 + 1,00 + 1,02) = 3,08 / 3,05 = 1,01.
- Azami Düşüş toplam R üzerinden değerlendirilir (her işlem sonrası örneklenir; hesap sermayesi yüzdesi değil R düşüşüdür, öyle etiketlenmelidir): 0,00 → +1,80 → +0,77 → −0,23 → −0,20 → +1,05 → +0,03R. Kayan tepe +1,80R, sonraki dip −0,23R'dir; azami DD = 1,80 − (−0,23) = 2,03R. Örneklem sonunda (+0,03R; tepe +1,80R) düşüş toparlanmamıştır; toparlanma süresi atlanmak yerine açıkça tanımsız kaydedilir.
- Güven Aralığı: std(R) = 1,257, standart hata = 1,257 / √6 = 0,513; bağımsız gözlem varsayımıyla beklentinin %95 normal yaklaşım güven aralığı şudur: (−1,00R; +1,01R).
Bu defterin temel dersi: altı işlem aritmetik uzlaştırmayı gösterir, ama hiç istatistiksel avantaj kanıtlamaz. Güven aralığı sıfırı geçer, +0,15R uygulanabilirlik eşiğini kapsar ve felaket zarar bölgesine uzanır; tek ek işlem beklentiyi iddia edilen avantajdan fazla oynatır. Defter yalnız “Formüllerim temiz uzlaşıyor mu?”yu yanıtlar; strateji uygulanabilirliğini belirleyemez. Aynı defteri 600 işlemde değerlendirmek istatistiksel içerik sağlar; matematiksel formüller değişmez, yalnız güven aralığı daralır.
6. Sharpe ve Sortino — Bireysel Yatırımcı İçin Ne Zaman Anlamlı?
Sharpe ve Sortino oranları hedge fon performans atfında kurumsal altın standarttır; ancak bireysel işleme eleştirisiz uygulanınca sıklıkla yanıltır. Yıllık portföy oynaklığı yerine “işlem başına” çerçeveye uyarlandıklarında ise ne net beklentinin ne Kâr Faktörünün gösterebildiği temel tanı bilgisi sağlarlar.
İşlem Başına Sharpe — Sonuç Oynaklığı Birimi Başına Getiri
Sharpe = (mean_R − risk_free_rate) / std_R
Buradaki işlem başına tanı için referansı sıfıra ayarlar, sonuçları R'de ölçeriz. Bu bir kuraldır; normalleştirmenin ekonomik risksiz faizi sıfırladığı iddiası değildir. Şunu verir:
Sharpe ≈ mean(R) / std(R)
İlettiği bilgi: sistemin şu birim başına ürettiği getiri: işlem sonuçlarının saçılımı. Yüksek değer, sonuç saçılımına göre büyük ortalamadır; düzgün veya öngörülebilir dizi garantisi değildir. Düşük Sharpe, net beklenti nominal pozitif kalsa bile geniş dağılmış sonuç demektir.
Aşağıdaki yorum aralıkları örnek çalışma varsayımlarıdır; yalnızca hesaplandıkları tam örneklem büyüklüğüyle değerlendirilmelidir.
| Sharpe (İşlem Başına) | Analitik Yorum |
|---|---|
| < 0,10 | Yüksek sonuç gürültüsü; beklenti pozitif olabilir, ama özkaynak dalgalanması ağırdır. |
| 0,10 − 0,20 | Trend takip stratejileri için kabul edilebilir (doğası gereği kümeli ve oynak). |
| 0,20 − 0,40 | Sağlam, yüksek güvenli işlem sistemi. |
| 0,40 − 0,60 | Olağanüstü — bireysel işlem ortamında nadiren sürdürülür. |
| > 0,60 | Aşırı eğri uyumu veya ağır örneklem yetersizliği göstergesi — örneklem dışında doğrulayın. |
Kurumsal yıllıklaştırılmış Sharpe, işlem başına ölçüte 1:1 çevrilemez. Yıllıklaştırma şu çarpanla ölçeklenir: Sharpe_işlem başına × √N; N yıllık işlem sayısıdır. Böylece aynı 0,30 işlem başına Sharpe; yılda 25 işlemde 1,50, 44 işlemde 2,00, 200 işlemde 4,20 ve 600 işlemde 7,30 yıllık puan verir. Tek işlem puanı dört çok farklı “yıllık Sharpe” üretir. Ayrıca ölçekleme işlemlerin sıkı bağımsızlığını varsayar; aynı parite veya rejimde bozulabilir. Pozitif bağımlılık yıllık sonucu şişirebilir. İşlem başına Sharpe'ı toplam işlem sayısıyla raporlayın; sıklıksız yıllık rakam istatistiksel anlamsızdır.
Sharpe'ın Ölümcül Kusuru — Yukarı Yönlü Oynaklığı Cezalandırmak
Klasik Sharpe, ortalama çevresindeki tüm saçılımı istenmeyen risk sayar. Strateji +5,0R ve +8,0R dev kuyruk kazançlı büyük trend yakaladığında standart sapma belirgin artar; Sharpe formülü puanınızı cezalandırır. Ekonomik açıdan saçmadır: yatırımcı lehine giden pozitif aykırı kazanç için cezalandırılmamalıdır.
Bozulmayı çözmek için Dr. Frank A. Sortino alternatif formülü geliştirdi[2]: yalnızca şu ölçülür: aşağı yönlü varyans.
Sortino — Aşağı Yönlü Risk Birimi Başına Getiri
Sortino = (mean(R) − MAR) / DD, burada DD = √( Σ min(Ri − MAR, 0)² / n ), ve MAR = 0
Kritik matematiksel öğe, paydadaki şu örneklem sayısıdır: n. aşağı yönlü sapma tüm işlem popülasyonu üzerinden değerlendirilmelidir; yalnızca zararların standart sapmasını hesaplamak yerine, Asgari Kabul Edilebilir Getiriyi (MAR) sağlayan veya aşan her işleme sıfır koyarak. Ayrım temeldir. “Yalnız zararların standart sapması” türü, şu unsuru cezalandırmaz: sıklık zararlı işlemlerin: 99 kazanç ve 1 zarar sıfır zarar saçılımı ve tanımsız veya astronomik şişmiş Sortino verir. 3. bölümdeki 220 işlemde doğru aşağı sapma 0,631, Sortino = 0,21; hatalı “yalnız zarar” 0,205 ve yapay “Sortino” 0,63 verir — üç kat bozulma. Dış ölçütle karşılaştırmadan kullanılan matematik tanımı doğrulayın.
Sortino yalnızca aşağı oynaklığı cezalandırır. Büyük kazançlar payı büyütür, paydadaki aşağı sapmayı büyütmez. Bu yüzden sağa çarpık trend sistemlerinde Sortino güvenilir biçimde Sharpe'ı aşar.
| Sortino (İşlem Başına, Tam Aşağı Sapma) | Analitik Yorum |
|---|---|
| < 0,10 | Ortalamaya göre büyük aşağı varyans — sık sermaye aşınması. |
| 0,10 – 0,20 | Kabul edilebilir operasyonel uygulanabilirlik. |
| 0,20 – 0,35 | Bu örnek ölçeğe göre sağlam. |
| 0,35 – 0,50 | Bu örnek ölçeğe göre çok iyi. |
| > 0,50 | Örneklem ve matematik tanımını doğrulayın: az zararda payda dengesizdir; “yalnız zarar” ifadesi 3. bölümde yaklaşık üç kat şişirir, evrensel çarpan değildir. |
Örnek aralıklar şu tanıma ayarlıdır: bu — tüm popülasyonda aşağı sapma — piyasa standardı değildir. 3. bölümde sonucu yaklaşık üç kat şişiren yalnız zarar standart sapması tablolarıyla karşılaştırılamaz. Çarpan sabit değildir; zarar dağılımı ve sıklığına bağlıdır, yalnız zarar paydası sıfıra yaklaşırken keyfî büyüyebilir. 3. bölüm dağılımında kâr faktörü 1,31 ve Sortino 0,21'dir; bu ölçekte “sağlam”dır.
Çalışma kuralı: asimetrik sonuçlu birçok bireysel stratejide Sortino Sharpe'tan fazla gösterebilir, ancak birkaç düzine işlemde ikisi de belirsizdir. Standart sapmanın tahmin aralığı da geniştir; ona dayalı ölçütler belirsizliği devralır. Sharpe tüm dalgalanmaları, Sortino hedef altını anlatır. Sistemin stiline, sıklığına ve dağılımına göre seçin.
Sharpe ve Sortino Bireysel Yatırımcıda Ne Zaman Bozulur?
- Küçük örneklemler — birkaç düzine işlemde sonuç varyansı istikrarsızdır; ölçütle daima şu sayıyı verin: n.
- Çok asimetrik olay stratejileri (ör. tarım dışı istihdam kırılımları) — kazançlar uzun kuyruk oluşturur; standart sapma yatırımcının tipik gördüğü oynaklığı temsil etmeyebilir.
- Çok düşük işlem sıklığı (ör. ayda 5 swing işlemi) — kaynak yılda yalnızca 60 gözlemle yıllık Sharpe'ı güvenilir tahmin etmenin güç olduğunu uyarır; mesele evrensel asgari sayı değil tahmin belirsizliği ve bağımlılıktır.
Yılda 200–600 trend takip ve ortalamaya dönüş işlemi yapan tipik bireysel yatırımcıda Sortino güvenilir pusula, işlem başına Sharpe ikincil bağlam doğrulamasıdır.
7. MAE/MFE — Giriş ve Çıkış Kalitesi Hakkında Ne Gösterir?
Azami Olumsuz Sapma (MAE) ve Azami Olumlu Sapma (MFE) iki tanı ölçütüdür; şunları açığa çıkarırlar: fiyat pozisyonunuzun ne kadar aleyhine gitti ve ne kadar lehinize gitti işlem aktifken. Bireysel yatırımcılar nadiren izler; Stop Loss ve Take Profit yerleşimi için en güçlü deneysel araçlarından vazgeçerler.
MAE ve MFE Tanımları
- MAE (Azami Olumsuz Sapma) — pozisyon aktifken aleyhine en derin fiyat sapması; girişten R birimiyle ölçülür. Örnek: EUR/USD 1,0850'den alınır, planlı SL 1,0820'dir (30 pip ilk risk). Kapanmadan fiyat 1,0825'e iner → MAE = [(1,0850 − 1,0825) / 0,0001] / 30 = 25 / 30 = 0,83R.
- MFE (Azami Olumlu Sapma) — pozisyon aktifken lehine en yüksek fiyat sapması; girişten R birimiyle ölçülür. 1,0850'den alındı; fiyat çekilmeden önce 1,0920'ye çıktı → MFE = [(1,0920 − 1,0850) / 0,0001] / 30 = 70 / 30 = 2,33R.
- İkisi de kesin olarak giriş → çıkış kapalı aralığında değerlendirilen, azalamayan kayan maksimumlardır. Fiyat çekilince MFE “eriyemez”; çekilme ulaşılmış tepe sapmasını değil, gerçekleşen kâr/zararı azaltır. Tam kapanınca MFE ölçümü biter; sonraki fiyat hareketi “daha uzun tutsaydım?” varsayımsal evrenine aittir, ayrı araştırma sütununa yazılmalıdır. İkisini karıştırmak, tam TP çıkışından sonraki hareketi yanlışlıkla kapanmış işleme atfedebilir. Kaynağın TP kıyası tüm pozisyonun gerçekten o hedefte kapanmasını varsayar; gerçekleşme farklıysa veya kısım açık kalırsa planlı hedef tek başına evrensel üst sınır değildir.
MAE ve MFE Neyi Teşhis Eder?
MAE şu soruyu yanıtlar: Bitmeden fiyat işlemin ne kadar aleyhine çekildi? Kazançlı işlemlerde 0,40R ortalama MAE şu niteliktedir: deneysel hipotez stop tamponunuzun piyasanın nadiren sınadığı fazlalık içerdiğine dair; stopu hemen daraltma kesin kanıtı değildir. Ortalama üç nedenle tek başına karar vermez: İlki, yalnızca hayatta kalanlarda hesaplanır; stopla kapananlar tanım gereği dışlanır, yalnız sağ kalanlara bakarsınız. İkincisi kuyruk gizlenir; 0,90R MAE'li bazı kazançlar dar stopta kaybedilir ve sağ kuyruk kârınızı sıklıkla tam bunlar üretir. Üçüncüsü MAE şu yeri yansıtır: piyasa fiyatı işlem gördü; tam seviyede gerçekleşme mümkün müydü sorusunu değil (mum sınırlarını ve yöne uygun gerçekleşebilir tarafı kullanın: uzun pozisyon Bid'den çıkar, ayrılmamış orta fiyattan değil). Yalnız tam dağılım analizi ve örneklem dışı simülasyon (“0,8× SL'de kaç kazanç stop olurdu?”) uygulanabilir doğrulama verir. Ters gözlem daha kesindir: kazançlarda 0,90R ortalama MAE tamponun tam kullanıldığını, kurum kaymasındaki her artışın kazancı doğrudan zarara çevireceğini işaret eder.
MFE şu soruyu yanıtlar: Aşırı kârı masada mı bırakıyorum? Temel analiz koşulu: iki ölçüt de şu kaynaktan gelmelidir: tam aynı popülasyon. Tüm kapanmışların ortalama MFE'sini yalnız kazançlıların ortalama kârıyla karşılaştırmak, zararlıları karıştırıp ağır bozulma yaratır. Şu işlemler: kazançlı işlemler ortalama +2,50R MFE üretip +1,20R kâr gerçekleştiriyorsa +1,30R fark, TP'nin fazla ihtiyatlı veya şu öğenin erken olduğunu gösterir: iz süren stoplar tetikleniyordur. Bu sonuç değil, analiz ipucudur: MFE tarihsel tepe sapmasıdır, mutlaka çıkılabilir fiyat değil; emrin o tepede mevcut olup spreadin doğru tarafında gerçekleşmesi gerekirdi.
Dört Pratik MAE/MFE Tanı Senaryosu
| Gözlenen Senaryo | Tanı Değerlendirmesi | Düzeltici Eylem |
|---|---|---|
| Kazançlarda ortalama MAE ≈ 0,70R+ | Geç giriş / kurulum geniş yapısal tampon istiyor / SL kırılma seviyesine fazla yakın — değil otomatik olarak “SL fazla geniş” sonucu. | Stopu körlemesine daraltmayın. 30–50 işlemli örneklem dışı test: 0,80× SL'de kaç kazanç stop olurdu? > %20 ise stop yeri doğrudur; asıl kusur gerçekleşme zamanıdır. |
| Kazançlarda ortalama MAE ≈ 0,20R | Olası fazla stop tamponu — fiyat nadiren aleyhe gider, tampon kullanılmaz. | Daha dar stopu (ör. mevcut genişliğin 0,70×'i) veya şu oranın artmasını test edin: R:R parasal riski sabit tutarak (kaynakta PLN); bağımsız 30–50 işlemli ileri testle doğrulayın. |
| MFE / Gerçekleşmiş Kazanç > 2,0 | Fazla kâr geri veriliyor — sabit hedef veya iz süren stop mantığı fazla agresif. | Ölçeklemeyi test edin: %50'yi 1,0R'de kapatın; kalan %50'yi SMA-20 veya piyasa swing yapısının arkasından izletin. |
| MFE / Gerçekleşmiş Kazanç ≈ 1,1 | Yönsel genişlemenin büyük kısmı yakalanıyor; çıkış mantığı iyi ayarlı. | Sistem parametrelerini koruyun — çıkış mimarisi en iyi biçimde çalışıyor. |
Zararlı İşlemlerde MAE/MFE — Stop Bütünlüğünü Değerlendirme
Yalnız zararlı pozisyonlarda değerlendirilir:
- Zararlarda ortalama MAE ≈ 1,00R (planlanan SL) — stop disiplini kusursuz korunur, zarar boyutu kesin normalize edilir. Gerçek net sonuç ortalama −1,10R ile −1,20R ise fark aracı kurum gerçekleşme kaymasını ve komisyonları ayırır.
- Zararlarda ortalama MAE > 1,20R — stoplar plana aykırı elle genişletiliyor, felaket kayması oluyor veya pozisyonlar fiyat boşluğuna taşınıyor. Her kök neden acil operasyonel müdahale ister.
İşlem Platformlarından MAE/MFE Çıkarmak
Çoğu bireysel aracı kurum standart CSV'de ayrıntılı MAE/MFE dışa aktarmaz. Rapor giriş, çıkış ve bazen işlem boyunca fiyat aralığı sunabilir; hazır MAE/MFE olmadan. Dört operasyonel yaklaşım aşağıdadır: birini seçip kararları değiştirip değiştirmediğini değerlendirmeden üç ay koruyun.
- Tik Geçmişi Olmadan MetaTrader (MT4/MT5) — kapanışta aktif süreyi kapsayan M5/M15 grafiği açın. Mum aralığından en büyük aleyhte/lehte hareketi tahmin edip R'ye çevirin (MAE_pips / SL_pips, MFE_pips / SL_pips). Süre: işlem başına 30–60 saniye.
- cTrader / TradingView Otomatik Betikleri — şu başlangıçtan mum verisi dışa aktarın:
open_timeşu bitişe:close_timeve uçları Python'la algoritmik hesaplayın. Hazır işlem başına MAE/MFE elle yapılanlar yerine yalnız strateji testine açık olabilir. Güvenmeden platformu, hesap durumunu ve iş akışını kendi hesabınızda doğrulayın; mum ve tik uçları birbirinin yerine geçmez. - Özel Günlük Yazılımı (Edgewonk) — işlem ekstresi içe aktarılınca MAE/MFE'yi otomatik hesaplar; etrafına süreç kurmadan sağlayıcı belgelerinde gerçek mekanizma ve kapsamı doğrulayın: tik, mum veya aracı kurum API'si.
- Analiz Toplayıcıları (FX Blue / Myfxbook) — MAE/MFE kapsamı ve pakette bulunması değişebilir. İşlevi yok saymak yerine güncel sağlayıcı belgesini kontrol edin.
Çoğu bireysel yatırımcı için kapanışta elle grafik incelemek en güvenilir yoldur; kaynak API entegrasyonu veya yazılım ücreti olmadan dikkatli kayıt için yaklaşık 30 saniye ayırır.
Sweeney MAE/MFE Saçılımı — Dört Kümeyi Çözmek
Sweeney grafiği[4] MAE'yi yatay, MFE'yi dikey yerleştirir; her nokta tek işlemdir. Kazançlar yeşil, zararlar kırmızıdır. Dört analiz çeyreği gerçekleşme sağlığını teşhis eder:
- Sol Alt (Düşük MAE, Düşük MFE) — en az aleyhte sapmalı hızlı kazanç; en iyi gerçekleşme deneyimi, ama sıklıkla hedefin erken yakın konduğunu gösterir.
- Sağ Üst (Yüksek MAE, Yüksek MFE) — ağır düşüşten geçip stopu kıl payı atlatan, sonra büyük kazanca yükselen işlemler. Kritik uyarı: ufak kayma artışı tam zarara çevirebilirdi.
- Sol Üst (Düşük MAE, Yüksek MFE) — kusursuz giriş zamanı ve dev yönsel trend uzaması. Sürecinizin sistemli tekrar aradığı seçkin kurulum profili.
- Sağ Alt (Yüksek MAE, Düşük MFE) — anında aleyhte hareket, az olumlu devam. Örüntülerden kaçının, küme kurulumlarını teşhis edin; grafik tek başına kapatma kararı değildir.
8. Düşüş — Tarihsel, Mevcut ve Beklenen
Düşüş, önceki tepeden sermayedeki yüzde azalmadır. Sistematik analiz üç tamamlayıcı boyutta çalışır:
Tarihsel Azami Düşüş
Aşağıdaki eşikler evrensel zorunluluk değil, çalışma senaryosu varsayımlarıdır. Aynı stratejide işlem başına %2 risk, %1 tahsisin yaklaşık iki katı düşüş üretir. Boyutu belirtmeden “azami DD %20” demek strateji hakkında yapısal bilgi vermez.
Azami Düşüş hesap geçmişindeki en derin tek tepe-dip düşüşüdür; psikolojik stres dayanıklılığını değerlendiren nihai ölçüttür.
Ht = max(Eu : u ≤ t) — başlangıç sermayesini açıkça içeren, özkaynağın kayan en yüksek seviyesi; Dt = (Ht − Et) / Ht; max DD = max(Dt). Eğri boyunca sürekli değerlendirilmelidir; küresel maksimumla minimumun basit kıyası değildir: 100 → 80 → 120 → 110 dizisinde gerçek azami düşüş %20,0'dır; %33,3 değil.
Düşüş ölçütünden önce iki temel parametre açıkça belirtilmeli: yol şu unsuru mu yansıtır: dalgalı özkaynak (açık işlem dalgalanmalarıyla) yoksa kapanmış hesap bakiyesi ve tam örnekleme sıklığı (tik, her işlem kapanışı veya günlük kapanış). Para yatırma/çekme matematiksel nötrlenmeli; düşüşte sermaye eklemek riski azaltmaz, derinliği kozmetik gizler. Para özkaynağı yerine toplam R üzerinden düşüş açıkça “R cinsinden Azami DD, işlem başına örnekli” diye belirtilmeli, asla hesap yüzdesi denmemelidir.
| Azami Düşüş | Analitik Yorum |
|---|---|
| < %5 | Çok ihtiyatlı — boyutlandırma büyüme potansiyeline göre düşük olabilir. |
| %5 – %10 | Çoğu bireysel yatırımcı için en iyi psikolojik rahatlık alanı. |
| %10 – %20 | Bu örnek senaryoda %25–40 CAGR ile kabul edilebilir; kurumsal standart değildir. |
| %20 – %30 | Dış psikolojik sınır — duygusal panik ve davranış sapmaları artar. |
| > %30 | Agresif, kırılgan boyut — teminat tasfiyesini önlemek için hemen kaldıraç azaltılmalı. |
Ortalama Düşüş
Hesap geçmişindeki tüm ayrı tepe-dip düşüş döngülerinin aritmetik ortalaması. En kötü kuyruk senaryosundan ayrı, sistemin olağan operasyonel “acısını” gösterir.
Pratik bir tanı sezgisi (piyasa standardı değil, açıklayıcı senaryo varsayımı): Azami Düşüş, Ortalama Düşüş'ün 3×'ini aşıyorsa getiri dağılımında ciddi kalın kuyruklar vardır. Bu, genellikle aşırı dış piyasa şoklarına maruziyeti veya planın izin verdiğinden büyük pozisyonlar dizisini gösterir. 3× çarpanı açıklayıcı bir pratik kuraldır; araştırılması gereken, kendi verinizdeki yapısal kök nedendir.
Düşüş Süresi — Toparlanma Ufku
Sıklıkla derinlikten daha yıkıcı psikolojik soru: yeni tepeye toparlanmak ne kadar sürer?
- 2 haftada çözülen %10 düşüş psikolojik kolay emilir.
- 8 ay süren %10 düşüş güveni yıkar; çoğunluğu düşüş sırasında uygulanabilir stratejiden vazgeçirir.
Orta derinlik ama uzun toparlanmalı sistem, keskin düşüş ve hızlı V toparlanmasından çok daha yorucu olabilir. Bunu ortalama derinlikle ortalama toparlanma süresinin çarpımında birleştirebilirsiniz; burada adı: acı çarpımı (bu çerçeveye özel tanı ölçütü). Şunlarla karıştırmayın: Acı Endeksi (zaman boyunca ortalama düşüş) veya Ulcer Endeksi (ortalama kare düşüşün karekökü) — benzer adlı üç ayrı ifade. Örneklem sonunda toparlanmamış düşüş, toparlanmamış kalmalı: ortalamaya uydurma süre girmeyin; tamamlanan toparlanmaların ortalaması yanında ayrı raporlayın. Acı çarpımı bu makaleye özeldir, sektör standardı değildir.
Beklenen Düşüş — Simülasyona Deneysel Veri Hazırlama
Günlük, Monte Carlo simülasyonuna şu değerlerin deneysel vektörünü sağlar: r_net; değişmez R0'a standartlaştırılmış, sürtünmesi resmi ekstreyle uzlaştırılmış. Yeniden örneklenen şey (sıra, blok veya yol), rastgele tohum, ufuk ve sermaye modeli dâhil simülasyon yöntemi şurada tanımlıdır: Makale 15.4. İki operasyonel uyarı geçerlidir. Birincisi, simülasyondaki düşüş yüzdeleri doğrudan atanan pozisyon büyüklüğüne bağlıdır. ‘Azami DD'nin 95. persentili %18 olduğuna göre %1 risk güvenlidir’ demek döngüsel gerekçelendirmedir. Simülasyon, belirli bir R dağılımının belirli bir pozisyon büyüklüğünde hangi düşüşleri ürettiğini gösterir. İkincisi, tarihsel işlemleri yeniden sıralamak örneklemdeki en kötü tarihsel aykırı kayıptan daha büyük tekil kayıplar üretemez. Yeni kuyruk riskleri rastgele permütasyonlarla değil, yapısal senaryo modellemesiyle stres testine tabi tutulmalıdır.
Performans Ölçütleri Kontrol Kartı — Tanımlar, Paydalar ve Sınırlar
Rehberdeki tüm ölçütler için kapsamlı ana başvuru. Son sütun en önemlisidir: titiz nicel ölçümü reklam abartısından ayırır, bireysel yatırımcılarca en sık göz ardı edilendir.
| Performans Ölçütü | Matematik Tanımı ve Birimi | Payda Tanımı | Kullanım Öncesi Doğrulama | Ölçütün KANITLAMADIĞI |
|---|---|---|---|---|
Net R-Katı (r_net) | Net Ekstre Kâr/Zararı / R0; boyutsuz | Giriş öncesi plandan R0, değişmez | R0 girişten önce belirlenir; sonuç, stop değişimi veya kısmi çıkıştan sonra değişmez; spread iki kez düşülmez | Pozisyon hacmini veya hesap sermayesinin yüzde getirisini belirlemez |
| Net Beklenti | Mean(r_net); R biriminde | Toplam kapanmış işlem sayısı (n) | Şununla uzlaşmalı: wr*avgWin - pl*avgLoss; başa başlar ayrılır | Güven aralığı olmayan nokta tahmini avantaj kanıtlamaz |
| Kazanç Oranı | Net kâr/zararı > 0 olanların oranı | Toplam kapanmış işlem sayısı (n) | WR × n tamsayı vermeli; kısmiler bir kez sayılır | Kârlılık kanıtı değildir — %78 kazanç oranı zarar eden hesap verebilir |
| Kâr Faktörü | Kâr toplamı / |zarar toplamı|; aynı maliyet kuralıyla | Zarar toplamı; zarar yok = tanımsız | Çapraz kontrol: (p_w × avgWin) / (p_l × avgLoss) | Sonuç saçılımı veya örneklem sayısı hakkında bir şey göstermez |
| Toparlanma Faktörü | Toplam net kâr / Azami Düşüş | Eşleşen birimlerde azami DD | İki parametre aynı zaman aralığı ve eğriden | Düşüşün yineleneceğini veya süresini ortaya koymaz |
| İşlem Başına Sharpe | Mean(R) / std(R) | R'nin standart sapması | Örneklem sayısı n verilir; yalnız gerçek bağımsızlıkta yıllıklaştırılır | Kurumsal yıllık fon Sharpe'ıyla karşılaştırılamaz |
| Sortino Oranı | (Mean(R) − MAR) / Aşağı Yönlü Sapma | √(Σ min(R − MAR, 0)² / n) — tüm popülasyon | Paydanın yalnız zarar standart sapması olmadığını doğrulayın (3. bölümde yaklaşık üç kat şişirme) | Kare eksikleri, popülasyon sayısı ve ortalama aynıyken nadir büyük zararı sık küçükten ayırmaz |
| Van Tharp SQN | (E / std(R)) × √N, N = min(n, 100) | std(R); N kesinlikle 100 ile sınırlı | Yalnız aynı örneklem sayısı N ile karşılaştırın | Pozisyon hacmi formülü veya avantaj garantisi değil |
| Azami Düşüş | Max((Ht − Et) / Ht), H = tepe | Kayan özkaynak tepesi; küresel maksimum değil | Özkaynak/bakiye, örnekleme sıklığını belirtin; yatırmaları nötrleyin | Tarihsel düşüş gelecekteki riskin üst sınırı değildir |
| Gerçekleşme Sürüklenmesi | [Planlı Kâr/Zarar (eşleşen çıkış) − Net Kâr/Zarar] / R0; R biriminde | İşlem öncesi plandan R0 | Eşleşen çıkış (SL-SL, TP-TP); yön ve hacim dâhil; spread iki kez sayılmaz | Strateji avantajını değil, emir gerçekleşme sürtünmesini ölçer |
| MAE / MFE | İşlem içi en kötü/en iyi fiyat sapması; R biriminde | Pip stop mesafesi veya R0 | Basit, değişmeyen stop ve tam hedef çıkışında: stopla kapanan yaklaşık 1R MAE veya fazlasına, hedefte kapanan hedef sapmasına ulaşır. Eşitlikleri uygulamadan gerçek gerçekleşmeyi, kotasyon tarafını, kısmileri ve stop değişimini kontrol edin. | Stopun nerede olması gerektiğini dikte etmez; fiyatın işlem gördüğü yeri gösterir |
9. Araçlar: Edgewonk, Myfxbook, FX Blue, Özel Excel/Notion
Başarılı bir işlem günlüğünü yazılım yaratmaz. Sarsılmaz bir disiplinle tutulan Excel dosyası, iki hafta sonra terk edilen pahalı bir ticari platformdan daha yararlı olur. Yine de yazılım bileşenleriniz önemlidir: uygunsuz bir araç ya tutarlılığı aşındıran aşırı iş yükü yaratır ya da ihtiyaç duyduğunuz tanısal ölçütleri ortaya çıkaramaz.
Başlıca Günlük Araçlarının Karşılaştırmalı Analizi
| Araç / Platform | Başlıca Güçlü Yanlar | Başlıca Operasyonel Sınırlamalar | Hedef Kullanıcı Profili |
|---|---|---|---|
| Edgewonk | Hazır sunulan, alanında gelişmiş ölçütler (R-katları, net beklenen değer, MAE/MFE), otomatik görselleştirme, işlem hatası sınıflandırması ve MT4/MT5 entegrasyonu. | Ticari lisans — Lehçe kaynak, satıcının 169 USD fiyatını kaydeder [kaynak anlık görüntüsü: 2026-09-07, edgewonk.com/pricing]; bazı aracı kurumlarda CSV dosyalarının elle dışa/içe aktarılmasını gerektirir. 9 Ekim 2026'da okunan ana yıllık teklif, KDV hariç 12 ay için 197 USD idi; sayfada daha eski bir 169 USD bloğu da bulunuyordu. Gösterilen Polonya toplamı 242,31 USD, 197 USD'ye %23 KDV eklenmesiyle oluşur. Satın almadan önce geçerli teklifi ve ödeme aşamasındaki vergiyi doğrulayın. | Yılda 200+ işlem yapan ve otomatik, derinlemesine nicel analiz isteyen yatırımcılar. |
| Myfxbook | Çoğu aracı kurum sunucusuyla arka planda otomatik eşitleme, portföyün herkese açık doğrulanması ve sosyal kanıt paylaşımı. | Özel analiz yazılımlarına göre yüzeysel ölçütler; hesap kademelerindeki özellik kapsamını satıcının güncel belgelerinden doğrulayın. Uygulama, gerçekleşme kusurlarını teşhis etmekten çok getirileri sergilemek için tasarlanmıştır. | Otomatik doğrulama isteyen ve nitel tanı imkânının sınırlı olmasını kabul eden yatırımcılar. |
| FX Blue | Ücretsiz ve güçlü işlem analiz aracı; kurulum bazında performans ayrımları ve yerleşik MetaTrader entegrasyonları. | Eski kullanıcı arayüzü; özellikler değişebildiği için nitel alanların (zihinsel durum, uyku, hata sınıflandırması) ve analizlerin güncel kapsamını satıcının belgelerinden doğrulayın. | Etkili, ücretsiz bir analiz başlangıç noktası arayan yeni yatırımcılar. |
| Özel Excel | Mimari üzerinde tam kontrol, istenen özel alanlar ve kişiselleştirilmiş formüller; kaynak senaryoda özel şablon için 0 PLN (elektronik tablo yazılımının zaten mevcut olduğu varsayımıyla). | Başlangıç geliştirmesi 4–8 saat gerektirir; kullanıcı tüm matematiksel ölçüt formüllerini yazmalı ve doğrulamalıdır. | Her parametre üzerinde tam matematiksel kontrol isteyen sistematik nicel yatırımcılar. |
| Notion / Obsidian | Nicel tablo kayıtlarının nitel işlem değerlendirmeleri, açıklamalı grafik ekran görüntüleri ve psikolojik incelemelerle sorunsuz birleştirilmesi. | Sınırlı istatistiksel özetler ve zahmetli grafik oluşturma. | Anlatı bağlamına ve psikolojik kayda öncelik veren yatırımcılar; Excel'e nitel bir tamamlayıcı olarak son derece etkilidir. |
Yaygın Günlük Araçlarının İzlemediği Unsurlar
Ticari araçların büyük çoğunluğu kritik karar kalitesi parametrelerini — psikolojik durum, uyku süresi ve gün sonu kurallara uyumu — dışarıda bırakır. Bunlar ya özel etiketlerle kurulmalı ya da paralel bir tabloda izlenmelidir. Nitel kayıt olmadan fiziksel yorgunluk veya duygusal gerginliğin stratejinin düşük performansıyla ilişkili olup olmadığını belirleyemezsiniz. Bu, yalnızca kendi veri kümenizle yanıtlayabileceğiniz ampirik bir sorudur; kaynak, bireysel yatırımcı günlüklerinde böyle bir ilişkiyi ortaya koyan kamuya açık bir istatistik sunmaz. Aracı kurumun gerçekleşme kayıtları tek başına bu gerçeği yakalayamaz.
Özel Excel'in Ticari Yazılımı Geçtiği Durumlar
- Dış makro verilerden türetilen özel ölçütler — örneğin, ‘VIX < 18 ve CBOE put/call oranı > 1,1 ise kurulum geçerlidir’ gibi koşullu kurallar. Satıcı özel etiket kategorileri ve tam kişiselleştirme sunsa da (bilgi kontrolü: 2026-09-07, edgewonk.com/pricing), üçüncü taraf makroekonomik veri akışlarını içeren dinamik formüller oluşturmak elektronik tabloda çok daha etkili biçimde yapılır.
- Çok varlıklı strateji mimarileri — seçimden önce yazılım satıcısının farklı piyasaları desteklediğini doğrulayın; ticari fiyat sayfasında çoklu piyasa uyumluluğu listelenir (bilgi kontrolü: 2026-09-07, edgewonk.com/pricing). Özel dosyanın asıl gerekçesi, her formül tanımı ve payda üzerindeki sahipliğin eksiksiz korunmasıdır.
- Karmaşık R-katı düzeltmeleri — özel bir yöntem kapsamındaki portföy korelasyonu veya A+/B/C sınıflandırması gibi durumlarda elektronik tablo formülleri modellemede tam esneklik sağlar.
En Uygun Uygulama Sırası
Uygulama yolu sermaye büyüklüğünden bağımsız olarak aynıdır: önce tabloda elle kayıt alışkanlığı oluşturun; sonra gerçekleşme katmanını otomatikleştirin (aracı kurum ekstresinin CSV aktarımı); en son özel analiz yazılımına yatırım yapın. Davranış alışkanlığı oluşmadan yazılımı yükseltmek hiçbir şey kazandırmaz. Araçlar disiplin yaratmaz, mevcut alışkanlıkları büyütür. Analiz iş akışının kişisel programınıza (sabah hazırlığı, seans sonrası değerlendirme, hafta sonu denetimi) uyarlanması şu yazıda ayrıntılıdır: Madde 15.5; işlem günlüğünde vazgeçilmez kural, 29 alanı gerçekleşme gününde kaydetmek ve haftalık olarak resmî aracı kurum ekstreleriyle mutabakatını yapmaktır.

10. Günlük Analizi İş Akışı — Günlük, Haftalık, Aylık, Üç Aylık
Sistematik değerlendirme düzeni olmadan tutulan işlem günlüğü, uyuyan bir veri tabanından ibarettir. Değerlendirme mimarisi dört ayrı operasyonel düzeyde işler: günlük, haftalık, aylık ve üç aylık. İlk üçü günlük tutma sürecine aittir. Dördüncü, yani üç aylık değerlendirme, şu yazının düzenlediği resmî strateji denetimidir: Madde 15.10. Günlük ampirik verileri sağlar; kurulumları kullanımdan kaldırmaya ilişkin stratejik kararlar orada alınır. Her düzey, belirlenmiş bir zaman bütçesi içinde özel operasyonel sorulara yanıt verir.
Günlük Düzen — Seans Sonrası 5 Dakika
Amaç: operasyonel bellek henüz tazeyken ham verileri süslemeden kaydetmek.
- Gerçekleşen tüm işlemleri 29 alanın tamamıyla kaydedin (aracı kurum ekstreleri ve nitel ölçütler).
- Hata sınıfını atayın (Kategori 0–10).
- Karar kalitesini titizlikle, finansal kâr/zarardan kesin biçimde bağımsız olarak puanlayın (1–5).
- Sabah rutininde atlandıysa uyku süresini kaydedin; bu, akşam kolayca hatırlanabilen nesnel bir seans öncesi parametredir. Psikolojik durum kritik istisnadır: emir gerçekleşmeden önce kaydedin veya alanı boş bırakın. Sonuç bilindikten sonra akşam girilen bir zihinsel durum puanını açıkça geriye dönük olarak işaretleyin. Aksi takdirde sözde durum/sonuç ilişkisi, giriş öncesindeki durumu değil sonucun hatırlanmasını ölçer.
- Bağlamı tek kısa cümleyle kaydedin: ‘Londra normalden biraz daha sakindi; NFP dün açıklanmıştı.’
Aynı gün kayıt tutmak, veri bütünlüğünün operasyonel ön koşuludur. 72 saat sonra giriş sırasındaki duygusal disiplininizi doğru biçimde yeniden kuramazsınız. Bir hafta sonra bellek, bilinen sonucu haklı göstermek için doğaçlama kumarları ‘sağlam teknik kurulumlar’ diye akla uygun hale getirir. Bu kılavuzun ortadan kaldırmayı amaçladığı bilişsel yanılsama tam da budur; geç kayıt, bu yanılsamayı bozulmuş veriye dönüştürür.
Haftalık Düzen — Pazar Akşamı 30 Dakika
Amaç: kısa vadeli davranış teşhisi; önceki hafta boyunca stratejiye uyumu doğrulamak.
- İşlemleri kurulum ve kademe bazında sayın (A+, A, B, C).
- Haftalık net R-katlarının toplamını hesaplayın (birikimli haftalık R).
- Gerçekleşme hatalarını kategori bazında sayın; haftaya belirli bir hata hâkim miydi?
- Ortalama karar kalitesini hesaplayın: 3,5'in altına düştü mü? Bu, anında uyarı sinyalidir.
- Davranışsal ilişkileri değerlendirin: psikolojik durum puanının < 3 olduğu günlerde gerçekleşen getiriler neydi?
- Haftanın gerçekleşme disiplini ve piyasa rejimine uyum açısından ne gösterdiğini yapılandırılmış bir değerlendirme paragrafına yazın.
Haftalık değerlendirme davranış sapmasını erkenden yakalar: ‘Çarşamba dört işlem yaptım; hepsi A-kademe oyun planımın dışındaydı. Kötü bir pazartesinin ardından tamamen FOMO ile hareket ettim.’ Davranış örüntülerini haftalık belirlemek, kötü alışkanlıklar kalıcı sermaye tahribatına dönüşmeden rotayı düzeltmenizi sağlar.
Aylık Düzen — İlk Hafta Sonunda 60 Dakika
Amaç: tüm nicel ölçütleri hesaplamak ve aylık performansın sistemin uzun vadeli temel değerleriyle uyumunu değerlendirmek.
- Tüm ölçütleri hesaplayın: kazanma oranı, net beklenen değer, kâr faktörü, Sortino oranı, maksimum düşüş ve toparlanma faktörü.
- Her kurulum için işlem sayısı, ortalama R ve net beklenen değer içeren ayrıştırılmış performans tablosu hazırlayın.
- Aylık sermaye eğrisini çizin; Monte Carlo simülasyonlarının beklenen yollarıyla karşılaştırın.
- MAE/MFE dağılımını inceleyin: giriş zamanlaması isabetli miydi, yoksa erken takip eden stop nedeniyle aşırı kâr mı geri verildi?
- Hata sınıflandırmasını denetleyin; ayın ilk 3 hata kategorisini ayırıp hedefli davranış önlemleri hazırlayın.
- İlişkileri analiz edin: uyku eksikliği ile net R; 3'ün altındaki zihinsel durum ile sonuçlar.
- Kendiniz için kısa, tek sayfalık bir aylık yönetici denetim raporu hazırlayın.
Ay kârlı da zararlı da olsa bu nicel değerlendirmeyi ayda bir yapmak, yatırımcı olarak gelişip gelişmediğinizi veya yalnızca olumlu varyanstan yararlanıp yararlanmadığınızı nesnel biçimde doğrulamanın tek yoludur. Aylık değerlendirme mazeretleri ortadan kaldırır: kaybın geçersiz kurulumdan mı, seans zamanlamasından mı, döviz çiftinden mi, kötü hacim seçiminden mi yoksa bilinçli uygulama ihlallerinden mi kaynaklandığını açıkça görürsünüz.
Üç Aylık Düzen — Strateji Denetimine Ampirik Veri Sağlamak
Çeyrek, yalnızca bir ölçüm aralığı değil, operasyonel karar düzeyidir. Çok aşamalı karar kapıları, koruma ölçütleri, kademe düşürme ve oyun planı revizyonundan oluşan resmî denetim mimarisi şu yazıda tanımlanır: Madde 15.10. İşlem günlüğünüz bu denetime dört belirli çıktı sağlar: tüm işlemlerin mutabakatı yapılmış dökümü; kurulum ve sürüm bazında ayrılmış tablolar (örneklem büyüklüğü n, ortalama R, güven aralıkları); sıfırdan farklı hata kodu taşıyan işlemlerin oranı; R cinsinden toplam sürtünme yükü. Bu dört unsurdan biri eksikse denetim ilerleyemez. Eksik bir günlükten çıkarılabilecek tek meşru sonuç, performans verilerinin doğrulanmamış olmasıdır.
Özet Tablo — Dört Sıklıkta Günlük Değerlendirme İş Akışı
| Değerlendirme Sıklığı | Ayrılan Süre | Başlıca Analiz Amacı | Teslim Edilecek Çıktı |
|---|---|---|---|
| Günlük | 5 dakika | Bozulmamış ham gerçekleşme verilerini kaydetmek | Tamamlanmış 29 alanlı işlem kaydı |
| Haftalık | 30 dakika | Kısa vadeli davranış ve hata teşhisi | Değerlendirme notu ve hata örüntüsü uyarıları |
| Aylık | 60 dakika | Tüm nicel ölçütlerin katkısını ayrıştırmak | Aylık performans raporu ve 1–3 eylem maddesi |
| Üç aylık | Ayrı bir gün | Strateji yönetimi ve kurulum değerlendirmesi (Madde 15.10) | Denetim çerçevesine teslim edilen, mutabakatı yapılmış veri kümesi |
İş Akışını İşlem Yaşamınıza Uyarlamak
Yukarıdaki süreler günün katı saatlerine değil, özel olarak ayrılan dakikalara göre belirlenmiştir. Bu rutinin tam zamanlı bir işe, tam zamanlı profesyonel işlem faaliyetine veya ayda yalnızca birkaç işlem içeren swing işlemlerine uyarlanması; haftalık takvim ve günlük araç seçimleriyle birlikte şu yazıda işlenir: Madde 15.5. Günlük için bir kural vazgeçilmezdir: nitel alanlar gerçekleşme gününde kaydedilmelidir; psikolojik durum yukarıda belirtildiği gibi giriş öncesinde, karar kalitesi ve hata sınıflandırması ise bunlar için belirlenmiş değerlendirme zamanında yazılmalıdır. Günler sonra yeniden kurmak, nesnel teşhis verisi yerine bilimsel olmayan geriye dönük gerekçelendirme üretir.
Günlüğün Sinyalleri ve Sistemi Kullanımdan Kaldırma Kararları
Zararlı bir çeyrek sonrasında en yıkıcı hata, gerçekleşme hatalarını gidermek yerine stratejiyi değiştirmektir; bunun karşıtı da piyasa rejimleri yapısal olarak değiştiği hâlde bozulmuş kuruluma inatla tutunmaktır. Sistemin mi yoksa kendi uygulamanızın mı düzeltilmesi gerektiğine karar vermek şu yazının alanıdır: Madde 15.10. Günlüğün temel rolü performansı ayrı katmanlara ayırmaktır: finansal sonuç ayrı; kurallara uyum ayrı (hata kodları, karar kalitesi); gerçekleşme sürtünmesi ayrı (kayma, maliyet yükü); oyun planı sürümleri ayrı. İşlemlerin %50'sinde sıfırdan farklı hata kodu bulunan zararlı bir çeyrek, strateji avantajı hakkında hiçbir şey söylemez; uygulama başarısızlığını kanıtlar. Önce bu hiyerarşiyi değerlendirin. Günlüğün tek başına vermediği kararlara sağladığı eksiksiz ve vazgeçilmez katkı budur.
SSS — Sık Sorulan Sorular
Her işlem için 29 alan kaydetmek aşırı operasyonel yük değil mi?
Bir işlem stratejisini doğrulamak için gereken mutlak asgari örneklem nedir?
Negatif net beklenen değer her zaman stratejinin bozulduğu anlamına mı gelir?
İşlem başına Sharpe ile kurumsal yıllıklandırılmış Sharpe nasıl yorumlanmalı?
Uyku süresi ile işlem getirileri arasındaki ilişkiyi tabloda nasıl hesaplarım?
=CORREL(range_sleep, range_r_net); bu Pearson korelasyon katsayısını hesaplar. Sıra tabanlı Spearman için her işlemin satır eşleşmesini koruyarak iki sütunu da sıralayın ve eşlenmiş sıraların Pearson korelasyonunu hesaplayın. Python'da: df[['sleep_hours', 'r_net']].corr(method='spearman'). Yayımlanmış bireysel işlem istatistikleri olmadığından bunlar piyasa standardı değil, açıklayıcı çalışma ilkeleridir: ρ 0,15'in altındaysa uykunun örnekleminizde baskın değişken olması olası değildir; ρ 0,25'i aşıyorsa uyku süresini ölçülebilir giriş koşulu olarak test etmek ve kısa uyku sonrasında yalnızca gözlem günü uygulamak incelenmeye değerdir. Katsayı küçükse kurulum teşhisine dönün; sayısal eşikler yerleşik nedensel kurallar değildir. İkisi de kendi verinizde doğrulanacak kişisel hipotezdir. Asgari sayı değil, örneklem duyarlılığı örneği: n = 60 ve ρ = 0,25 iken t yaklaşımı 1,97'dir (geleneksel anlamlılık eşiğine yakın); 60 işlemin altında tek aykırı gözlem ρ'yu 0,10'dan fazla değiştirebilir.Aracı kurum ekstresi işlem içi veri aktarmıyorsa MAE/MFE nasıl çıkarılır?
Tüm stratejiler için tek günlük mü, ayrı dosyalar mı tutmalıyım?
Otomatik aracı kurum eşitlemesi (örneğin Myfxbook aktarımı) tam bir günlük için yeterli mi?
Hangi günlük ölçütleri mentor veya prop denetimiyle paylaşılmalı, hangileri özel kalmalı?
Günlük tutmaya başladıktan sonra ölçülebilir performans gelişimi ne kadar sürede beklenebilir?
Kaynaklar ve Bibliyografya
- Tharp V.K., Trade Your Way to Financial Freedom, McGraw-Hill, 2. baskı, 2007. R-katının evrensel risk normalleştirme ölçütü olarak temel tanıtımı; işlem sistemi beklenen değeri ve SQN için eksiksiz matematiksel yöntem.
- Sortino F.A., Price L.N., Performance Measurement in a Downside Risk Framework, Journal of Investing, 1994. Sharpe'a alternatif Sortino oranını tanıtan; yalnızca asgari kabul edilebilir getirinin altındaki aşağı yönlü varyansı cezalandıran öncü akademik çalışma.
- Steenbarger B.N., The Daily Trading Coach: 101 Lessons for Becoming Your Own Trading Psychologist, Wiley, 2009. Nitel psikolojik kayıtları (zihinsel durum, karar kalitesi) ve sistematik değerlendirme iş akışlarını içeren kapsamlı işlem günlüğü yöntemi.
- Sweeney J., Maximum Adverse Excursion: Analyzing Price Fluctuations for Trading Management, Wiley, 1996. MAE ve MFE yöntemini stop konumu ile hedef çıkışlarını iyileştiren nicel teşhis araçları olarak kuran temel eser.
- Global Foreign Exchange Committee, FX Global Code: A Set of Global Principles of Good Practice in the Foreign Exchange Market, Aralık 2024 güncellemesi. Toptan döviz piyasalarında işlem kayıtlarını, işlem zaman damgalarını ve denetlenebilir emir kayıtlarını düzenleyen gönüllü kurumsal ilkeler.
Tek işlemin R tanımı onu dönemsel portföy getirisine dönüştürmez. Mean(R)/std(R) değerini işlem sayısının kareköküyle çarpmak, bir R istatistiğinin mekanik ölçeklenmesidir; otomatik olarak yıllık hesap Sharpe'ı değildir. Fon karşılaştırmaları tutarlı sermaye getirisi dönemleri, karşılaştırma ölçütleri, risk ve bağımlılık varsayımları gerektirir. Şu kılavuz: FX Blue Publisher EA kılavuzu CalculateMAEandMFE ve fiyat geçmişinin sınırlamalarını açıklar; sonuçları kontrol veri kümesiyle doğrulayın.