Sermayeyi koruma: risk ve strateji
Aynı kayıp serisi, nominal riskin güncel özkaynağın %1’i veya %10’u olmasına bağlı olarak hesabın özkaynağının %4,9’una ya da %41,0’ına mal olabilir. Varsayılan maliyetten sonra bu oranlar %5,5’e ve %45,1’e yükselir. Bu ders, sonuç dağılımını etkileyen giriş ve çıkış kurallarını, pozisyon büyüklüğü ve işlemleri sınırlandırma kurallarından ayırır. Model; %55 kazanma oranı, bağımsız sonuçlar ve başlangıç riskinin 0,13 birimi tutarında tam açılış-kapanış maliyeti varsayar. Bu varsayımlar altında 100 işlemde en az bir kez beş kayıplık seri görülme olasılığı %64,7’dir. Karşılaştırma iki risk oranının sonuçlarını gösterir; stratejinin etkinliğini ortaya koymaz ve gelecekteki zararları sınırlamaz.

- Giriş ve çıkış kuralları birim başına sonuçları, risk bütçesi ise bunların sermaye üzerindeki etkisini belirler. Net sonuçların sabit olduğu bir modelde tutarı küçültmek negatif ortalamayı pozitife çevirmez.
- Kazanma oranı %55 olduğunda ilk yüz işlem içinde en az beş ardışık kayıptan oluşan bir seri yaşanma olasılığı %64,7’dir. Sonuç, sonuçların bağımsız olduğu iki sonuçlu bir modelden gelir; sonuçlar arasındaki bağımlılık bu olasılığı iki yönde de değiştirebilir ve değişimin yönü kendi kuralınızın kayıtlarından ölçülmelidir
- Aynı beş kayıplık seri, %1 riskte sermayenin %4,9’unu, %10 riskte %41,0’ını götürür. Hesap, her işlemden önceki güncel özkaynağa dayanır ve işlem maliyetlerini dikkate almaz
- Bu metindeki %1 ve %2 örnek değerlerdir, tavsiye değildir. Risk yüzdesinin kabul edilebilir bir sermaye düşüşü ve varsayılan seri uzunluğundan türetilmesi 9.3 makalesinin konusudur
- Sermayeyi koruma, zararı planlanan tutarla sınırlamaz. Koruyucu çıkış hedeflenen zararı tanımlar; fiilî zarar ise gerçekleşme fiyatına bağlıdır. Mekanizma ve boşluk hesabı 9.10 makalesindedir
1. Avantaj ve sermayeyi koruma iki ayrı karardır
Avantaj, maliyetlerden sonra elverişli bir sonuç dağılımını ifade eder. Sermayeyi koruma ise kabul edilebilir zararı ve zararlar biriktiğinde izlenecek prosedürü belirler. Uygulamada iki karar bazı verileri paylaşır, fakat farklı sorulara yanıt verir: sonuç modeli elverişli mi ve olası zararları bütçeye sığıyor mu? Burada model parametreleri açıkça belirtilmiştir; giriş sinyalinin kalitesini değerlendirmiyoruz.
Sabit bir modelde beklenen değer negatif olduğunda daha küçük tutar, işlem başına beklenen PLN zararını azaltır. Modeli kârlı hâle getirmez. Tersi de aynı ölçüde önemlidir: pozitif ortalama, ağır bir kayıp serisini önlemez. Her tam zarar güncel sermayenin üçte birini götürürse böyle üç sonuç sonunda sermayenin (2/3)³ = %29,63’ü kalır; maliyetlerden önce %70,37 düşüş oluşur. Belirli bir eşiğe ulaşma olasılığı ise ayrıca bir dağılım, ufuk ve iflas tanımı gerektirir. Hesap şu makalededir: 9.2.
Net beklenen değer, varsayılan modeldeki sonuçlardan ve olasılıklardan doğar; tanımlar ve hesap şu makalededir: 9.6. Zarar bütçesi bir sermaye tabanı, kabul edilebilir bir oran ve hesabın tamamına ilişkin kısıtlar gerektirir. Yüzdenin kendisi önceden belirlenebilir, fakat uygulanması güncel fiyatları, dönüşüm kurlarını ve maliyetleri gerektirir. Bu nedenle planı işlemden önce hazırlayın ve belirli bir hacmin girdilerini giriş anında kontrol edin.
Risk yönetimi bölümü, bütünüyle pratik bir nedenle ilk kuralla değil bu ayrımla başlar. Sonradan gelen hemen her sorunun —hangi risk yüzdesi, koruyucu çıkış nereye konmalı, işlem ne zaman durdurulmalı, aynı anda kaç pozisyon açık olabilir— bu iki karardan hangisinin belirlendiğine göre iki yanıtı vardır. Kuralla başlarsanız onu dönüşümlü olarak ikisine de uygularsınız ve sonuçlar görünür bir neden olmadan ayrışır. Ayrımla başlarsanız sonraki her sorunun tek bir muhatabı ve tek bir hesabı olur.
“Uzun bir seri boyunca” ifadesi neden bir söz sanatı değildir?
Uzun bir seriye ilişkin cümle hesaplanabilir; o zaman süs olmaktan çıkar. Benimsenen parametre kümesinde tek işlemin sonucu iki değer alır: %55 olasılıkla +1,67 risk birimi ve %45 olasılıkla −1,13. Ortalama +0,41’dir. Tek bir sonucun standart sapması doğrudan hesaplanır:
σ = √(p × (1 − p)) × (W + L) = √(0,55 × 0,45) × 2,80 = 0,4975 × 2,80 = 1,393
burada W kazançlı işlemin sonucudur; L ise kayıplı işlemin sonucunun mutlak değeridir; ikisi de risk birimi cinsinden ve maliyetlerden sonradır. Dolayısıyla tek bir sonucun standart sapması ortalamanın kendisinin 3,4 katıdır. Avantajın ancak bir seri üzerinde ortaya çıktığı savı buradan gelir: tek işlemde gürültü sinyalin üç katını aşar; on işlemde bile onu aşmaya devam eder.
1,393 risk birimi değeri yalnızca belirtilen iki sonuç ve %55 kazanma oranı için geçerlidir. Farklı bir sonuç oranı veya kazanma oranı standart sapmayı değiştirir. Hesap büyüklüğü R birimleriyle bu sayıyı değiştirmez, ancak PLN karşılığını değiştirir. Tek başına σ/E oranı, herhangi bir kuralı değerlendirmek için gereken evrensel bir işlem sayısı belirleyemez.
Değerlendirme için üç ayrı koşul
“Hangisi daha önemli?” sorusu yerine, her biri ayrı ayrı ihlal edilebilen ve ayrı ayrı kontrol edilebilen koşulların bir listesi yararlıdır.
| Koşul | Onu ne ihlal eder? | Hesapta nasıl görünür? | Nerede ele alınır? |
|---|---|---|---|
| Maliyetlerden sonra pozitif beklenen değer | avantajı olmayan bir giriş kuralı veya avantajdan daha büyük bir gerçekleşme maliyeti | doğru uygulanmış işlemlere rağmen büyük bir örneklemde ölçülen sonuç negatiftir | 9.6; kuralın kendisinin değerlendirilmesi — 8. bölüm |
| Kuralları değiştirmeden bir kayıp serisini atlatmak | hesabın atlatması gereken seri uzunluğuna göre çok büyük bir risk oranı | bir seri, kuralın uygulanamaz hâle gelmesine veya terk edilmesine yol açacak kadar sermaye götürür | 9.2, 9.3 ve 9.8 |
| Kuralın yazıldığı şekilde uygulanması | serinin ortasında risk oranını veya tabanı değiştirmek | ölçülen sonuç ölçülmekte olan kurala karşılık gelmeyi bırakır; böylece ölçüm anlamını kaybeder | 9.8 ve 9.11 |
Üçüncü satır burada ahlak dersi vermek için değil, yalnızca ölçümle ilgili bir nedenle yer alır. Yazıldığı şekliyle kural ve uygulanan kural iki farklı şeydir; yazıya geçirmek hiçbir şeyi zorunlu kılmaz. Örneklemin ortasında risk oranını değiştirirseniz sonunda hiçbir yerde yazmadığınız bir kural kümesinin sonucunu elde edersiniz ve hiçbir hesap size gerçekte neyi ölçtüğünüzü söylemez. Bu değişikliklerin neden yapıldığı 10. bölümün konusudur ve burada anlatılmayacaktır; burada yalnızca ölçüm yapabilme üzerindeki sonuç önemlidir.
Makalenin savı, avantajın eninde sonunda mutlaka ortaya çıkacağı vaadinden daha dardır: izin verilen zararlar hesabın işlemlere devam etme kapasitesini aşıyorsa birim başına elverişli parametreler yeterli değildir. Daha küçük bir maruziyet bu kapasiteyi koruyabilir, fakat ne gelecekteki performansı ne de kesin bir sonuca varan ölçümü garanti eder.
2. “Risk” sözcüğünün kaç anlamı var?
Bu bölümde “risk” sözcüğü iki farklı büyüklüğü anlatır; hesaplama uygulamasında bunlara ikisiyle de aynı olmayan üçüncü bir kullanım eklenir. Bu alandaki yanlış anlamaların çoğu, bu üç şeyi tek bir sözcükte birleştirmekten doğar. İlk anlam sonucun değişkenliğidir: tekil sonuçların ortalama çevresindeki dağılımı. İkincisi sermayenin kalıcı kaybıdır: makul bir sürede geri dönmenin gerçekçi olmaktan çıktığı bir düzeyin altına düşmek. İlk büyüklük sonucun ne kadar dalgalandığını söyler. İkincisi ise ölçülecek bir şey kalıp kalmayacağını söyler.
| Anlam | Neyi anlatır? | Nasıl ölçülür? | Karar için ne sonuç doğurur? | Bölümün neresinde? |
|---|---|---|---|---|
| Sonucun değişkenliği anlamında risk | tekil sonuçların beklenen değer çevresindeki saçılımı | işlem sonucunun standart sapması, dağılımın aralığı ve yüzdelikleri | ortalama görünür hâle gelmeden önce ne kadar dalgalanmaya dayanılması gerektiği; bir saçılım ölçüsüdür, zararın geri kazanılabilir olduğunun kanıtı değildir | 9.6 ve 9.9 |
| Sermayenin kalıcı kaybı anlamında risk | sermayenin, geri dönüşün gerçekçi olmaktan çıktığı bir eşiğin altına düşmesi | sermaye düşüşü zirveden ölçülür; iflas riski | bir işlem senaryosunda ne kadar kaybedilebileceği ve işlemlerin ne zaman duracağı; tek başına DD ne geri döndürülemezliği ne de iflası kanıtlar | 9.2, 9.3 ve 9.8 |
İlk anlamda ilgili sorular; sonuç dağılımının ne kadar geniş olduğu, ortalamanın görünür hâle gelmesinin ne kadar sürdüğü ve tekil bir sonucun ondan ne kadar uzaklaşabileceğidir. Saçılım ölçüleri bu sorulara yanıt verir; karar ise bu saçılıma yol boyunca kuralları değiştirmeden dayanılıp dayanılamayacağıdır. Standart sapma, ortalamanın iki tarafındaki karesel sapmalara eşit davranır. Bu, dağılımın simetrik olduğu anlamına gelmez ve bir düşüşün geri kazanılabilirliğini garanti etmez. Tek bir büyük zarar, sayısal saçılım ölçüsü aynı olsa bile sonraki kararların uygulanabilirliğini değiştirebilir.
İkinci soru ayakta kalmayla ilgilidir: hangi zarar kabul edilebilir azalma sınırını veya uygulanabilirlik sınırını aşar ve o noktaya gelindiğinde ne yaparsınız? Yanıtı eşikler ve prosedürler verir. Bir eşiğin aşılması, tek başına geri döndürülemez kaybı kanıtlamaz; planlı bir ara verme, azaltma veya işlemlere son verme anlamına gelebilir. Karar, tanımlanmış bir sınır gerektirir.
İki anlamın birleştirilmesi, bu kategorinin en yaygın cümlesinde görülür: “Kural kümemin riski %2.” Bu cümle, sonuçların saçılımı veya kalıcı sermaye kaybı eşiği hakkında hiçbir şey söylemez; yalnızca sonradan ikisinin de hesaplanabileceği tek bir girdi parametresinden söz eder. Bu %2’nin hangi tabandan hesaplandığını bile içermez; dolayısıyla ondan hiçbir tutar yeniden oluşturulamaz.
Bu makale ikinci anlamı ele alır. Ayrımın iki sonucu vardır ve ikisi de sayısaldır. İlki kategoriyle ilgilidir: iki büyüklük farklı formüllere girer; dolayısıyla birini diğerinin yerine koymak, gerçekte ikisi de olmayan ama makul görünen bir sonuç verir. Bu kısmın sonundaki alt başlık buna döner.
Standart sapma, ortalama çevresindeki saçılımı anlatır; fakat ne dağılımın simetrisini ne de ortalamanın sıfır olduğunu kanıtlar. Sermaye kaybının başka bir özelliği vardır: düşüşten sonra taban küçüldüğü için önceki zirveye dönmek, yüzde kayıptan daha büyük bir yüzde getiri gerektirir. Bu asimetri şu makalede türetilir: 9.2. Sermaye düşüşü tek başına henüz geri döndürülemez kayıp veya iflas anlamına gelmez; bu kavramların kendi eşik tanımları gerekir.
Aynı sözcüğün üçüncü kullanımı: risk tutarı
Bir de uygulamadaki “%1 riske ediyorum” ifadesi vardır. Bu, nominal fiyat hareketi R₀ veya maliyetlerden sonraki tam bütçe R anlamına gelebilir. Rastlantısal olarak gerçekleşen zarardan ayrı, planlanmış bir tutardır. İfadeyi sınanabilir kılmak için tabanı, ölçüm zamanını ve maliyet modelini belirtin; yüzde tek başına bu üç konudan hiçbirini çözmez. 4. kısım iki anlamı sayısal olarak karşılaştırır.
| “Risk” sözcüğünün kullanımı | Nedir? | Birim | Rastlantısal bir değişken midir? | Hesabın neresine girer? |
|---|---|---|---|---|
| Sonucun saçılımı | dağılımın saçılımını ölçen bir büyüklük | R veya hesap para birimi | sonuç rastlantısaldır; σ ise bir model parametresi veya örneklem tahmincisidir | portföy oynaklığı, ortalamanın belirsizliği ve yüzdelikler |
Risk tutarı R | koruyucu çıkışın planlanan fiyatta devreye girmesi hâlindeki zarar | hesap para birimi | hayır — işlemden önce sabitlenir | şu formülde: hacim V = R/(D × w) ve zarar limitlerinde |
| İflas eşiği ve ona ulaşılması olayı | sermaye tanımlanmış bir sınırın altına düşer | eşik: PLN; olasılık: % | eşik sabittir; ona ulaşılması rastlantısal bir olaydır | iflas riski ve durdurma prosedürü |
Dördüncü sütun en önemlisidir; çünkü hangi büyüklüklerin birbirinin yerine kullanılabileceğini belirler. Tutar R bir saçılım ölçüsü değildir ve ikisi aynı para birimiyle ifade edilse bile standart sapmanın yerini alamaz. Bütçeleri σ yerine koymak sonuç saçılımını belirlemez. Her iki stopun da gerçekleştiği belirli bir senaryodaki zararların toplamı, korelasyondan bağımsız olarak, ortak bir taban üzerinden ve tek para biriminde hesaplanır. İki çıkışın birlikte gerçekleşip gerçekleşemeyeceği ve bunun olasılığı ortak bir model gerektirir; ρ’nun işareti tek başına bunu çözmez.
Bir sayının tanımı rolünü belirler. R bir bütçe veya sonuç biriminin tabanıdır; σ saçılımı ölçer; iflas eşiği bir sermaye sınırıdır. Hepsi işlemden önce belirlenebilir. Bu nedenle hesaplama zamanı anlamlarını birbirinden ayırmaz. Bir tabloda veya formülde adı, birimi, ölçüm tabanını ve gerçekleşme modelini arayın.
Başkasının hesabını kontrol etmeye, sayının ne anlama geldiğini sorarak başlayın. 200 PLN bir kapanış bütçesi mi, belirli bir ufuktaki getirilerin standart sapması mı, yoksa kabul edilebilir bir sermaye azalması mı? Ardından birimleri ve varsayımları kontrol edin. Eşit sayılar yine de birbirinin yerine geçmeyebilir. Ancak bundan sonra büyüklüklerini karşılaştırın.
200 PLN üç farklı anlama gelebilir
200 PLN kapanış bütçesi, günlük getirilerin 200 PLN standart sapması ve 200 PLN alt sermaye sınırı varsayın. Tutarların eşitliği anlamlarını birleştirmez. İlki varsayılan senaryoda emir büyüklüğünü sınırlar, ikincisi saçılımı anlatır, üçüncüsü ise iflası tanımlar. İki bütçeyi toplamak 400 PLN’lik bir senaryo verir. İki standart sapmayı toplamak, genel olarak portföy standart sapmasını vermez; bağımlılık da gerekir. İki sermaye eşiğini toplamak ise bu ölçülerden hiçbirini vermez.
Bir formülü okurken her simgenin yanına neyi, hangi dönem boyunca ve hangi modelde ölçtüğünüzü not edin. Bu, aritmetik olarak doğru olup başka bir soruya yanıt veren sonuçları önlemeye yardımcı olur.
3. Sermayeyi korumak gerçekte neyi korur?
“Risk yönetimi sermayeyi korur” cümlesi, kararları değiştiren bir belirsizlik taşır. Bir kural senaryo bütçesini ve sonraki adımların koşullarını tanımlar. Maruziyeti ve gerçekleştirilen işlem sayısını sınırlayabilir, ancak olağan bir stop tekil zararı garanti etmez. Hedeflerden biri örneklem toplayabilme kapasitesidir: işlem sayısı kural parametrelerinizi tahmin etmeye yardımcı olur. Bağımlılık, veri seçimi ve değişen koşullar da tahmin kalitesini belirler; tek başına gözlem sayısı bir sonuca varılmasını garanti etmez.
Bu örneklemin büyüklüğü gelenek meselesi değil, tahmin hatasının hesabıdır. N bağımsız işlemden tahmin edilen bir kazanma oranının standart hatası s = √(p × (1 − p) / N). Yerine konan değer p = 0,55:
İşlem sayısı N | Kazanma oranı tahmininin standart hatası | %55 çevresinde ±2 standart hatalık aralık |
|---|---|---|
| 100 | 4,97 yüzde puanı | %45,1 – %64,9 |
| 300 | 2,87 yüzde puanı | %49,3 – %60,7 |
| 1000 | 1,57 yüzde puanı | %51,9 – %58,1 |
Tablodaki aralıklar, bağımsız sonuçlar altında sabit bir kazanma oranını yaklaşık olarak ifade eder. Bağımlılık varsa ortalamanın varyansı, gözlemler arası kovaryansları da içerir: pozitif kovaryanslar belirsizliği artırabilir, negatif olanlar ise azaltır. Tek başına işlem sayısı bu etkiyi belirlemez. Kural veya koşul değişikliği, tahmin edilen parametreyi de değiştirebilir. Burada otomatik bir “yeterli örneklem” eşiği yoktur; kural değerlendirmesi ve testler 8. bölümün konusudur.
100 bağımsız işlemde 55 kazanç için ±2 standart hatalık yaklaşık aralık %45,1–64,9’dur. Bu, istatistiksel bir prosedürün sonucudur; sabit bir parametrenin bu belirli aralıkta bulunma olasılığı veya bağımlı herhangi bir örneklemin tanımı değildir. Girdi belirsizliğinin boyutunu gösterir. Net sonuçları ölçmenin veya kuralın istikrarını kontrol etmenin yerine geçmez.
Aynı net sonuç dağılımı ve orantılı maliyetler varsayıldığında hacmi azaltmak, birim başına negatif ortalamayı düzeltmez. Gerçek bir hesapta bu varsayımı kontrol edin: sabit ücret, asgari komisyon veya farklı gerçekleşme, R birimi cinsinden maliyetleri değiştirebilir. Maliyetin başabaş eşiği üzerindeki etkisi şu makalededir: 9.6.
Ortalamanın belirsizliği ve tek bir sonucun saçılımı iki ayrı sayıdır
Yukarıdaki tablo, şu büyüklüğün tahmin belirsizliğini anlatır: kazanma oranı. Aynı hesap beklenen değer için de geçerlidir; tek fark, girdi büyüklüğünün 1. kısımda hesaplanan ve 1,393 risk birimine eşit olan tek bir sonucun standart sapması olmasıdır. N işlemin ortalamasının standart hatası σ/√N. Aynı bağımsızlık ve sabit parametre varsayımları altında bu, otuz işlemde 0,254 ve yüz işlemde 0,139 risk birimi verir. Böylece +0,41 çevresindeki iki standart hatalık aralık ilk durumda −0,10’dan +0,92’ye, ikinci durumda ise +0,13’ten +0,69’a uzanır. Bu iki büyüklüğün, yani ortalama tahmininin belirsizliği ile tekil sonuçların onun çevresindeki saçılımının ayrılması şu makalenin konusudur: 9.6; burada ondan tek bir sonuç gerekir.
Belirtilen +0,41R ortalama ve σ = 1,393R için, 30 bağımsız sonuç üzerindeki ortalamanın standart hatası 0,2543R’dir. Model ortalamasının çevresindeki gösterge niteliğindeki ±2 SE aralığı −0,10 ile +0,92R arasındadır; 100 sonuçta ise +0,13 ile +0,69R arasındadır. Bu, gerçek bir örneklemden hesaplanan bir aralık veya avantajın ne zaman ortaya çıkacağına ilişkin bir öngörü değil, model ortalamalarının saçılımını gösterir. 5. kısımdaki 30 sonuç, tam olarak modelin %55 kazanma oranına değil, 17 kazanç içeren seçilmiş belirli bir diziye karşılık gelir.
Sermayeyi korumanın satın alamadığı şeyler
Risk bütçesi, bir kuralı değerlendirmeye yetecek kadar veri toplayacağınızı garanti etmez. Hacmi azaltmak da tek başına istatistiksel hatayı azaltmaz: R cinsinden aynı sonuçlar ve aynı işlem sayısıyla ortalamadaki belirsizlik aynı kalır. Öncelikle zararların sermaye üzerindeki etkisini değiştirir. Değerlendirme süresi ayrıca işlem sıklığına ve veri modeline bağlıdır.
Limitlerin pratik yararı, maruziyeti kısıtlamak ve zarardan sonraki adımları belirlemektir. Kuralın uygulanabilir kalması ayrıca asgari hacme, marja ve gerçekleşme fiyatlarına bağlıdır. Bir yüzde tek başına bunu garanti edemez.
ESMA, 27 Mart 2018 tarihli duyurusunda, ulusal denetim otoritelerinin farklı yetki alanlarındaki analizlerinde perakende CFD hesaplarının %74–89’unun para kaybettiğini bildirmiştir [1]. Bu, yalnızca Forex’e ait güncel bir istatistik, bir kişinin zarar olasılığı veya seçilmiş bir limitin işe yaradığının kanıtı değil, hesaplara ilişkin tarihsel bir tanımdır. Ürüne dikkat edilmesini destekler; bütçe büyüklüğü ayrıca hesaplanmalıdır.
Maliyet öncesi %1 ve toplam zararın %1 olması
10.000 PLN, nominal R₀ = 100 PLN ve 0,13R₀ maliyetle modelin tam zararı 113 PLN’dir. Toplam limit 100 PLN ise maliyet öncesi birim daha küçük olmalıdır: 100 / 1,13 ≈ 88,50 PLN (yaklaşık bir değerdir; hacmi adımına yuvarladıktan sonra tam tutarı kontrol edin). Bu, lot hesaplamadan aynı maliyet modelini tersine çevirmekten ibarettir. Uygulamada hacim için şu makaledeki hesap gerekir: 9.5, çünkü maliyetler her zaman orantılı değildir.
Mesafe, fiilî alış Ask fiyatından Bid üzerinden çıkışın gerçekleşmesine kadar ölçülüyorsa spread zaten dahildir. Onu tekrar eklemek tedbir değil, iki kez maliyet yazmaktır. R₀’ın maliyet öncesi fiyat hareketini mi, yoksa R’nin tam net zararı mı anlattığını kaydedin.
4. Olağan bir kayıp serisi ne kadar götürür?
Hesap tek bir formüle sığar ve piyasa hakkında varsayım gerektirmez. Güncel özkaynağın sabit r oranını riske ediyorsanız ve koruyucu çıkış arada kazançlı işlem olmaksızın art arda n kez devreye girerse serinin sonundaki sermaye şöyledir:
K_n = K_0 × (1 − r)^n
burada K_0 serinin ilk işleminden önceki güncel özkaynaktır; r risk oranı, K_n ise seriden sonraki sermayedir. Bu, gerçekleşme maliyetlerini dikkate almayan brüt bir büyüklüktür. Altı risk düzeyi için yerine koyduğumuzda:
| İşlem başına risk (güncel özkaynağın yüzdesi) | 5 ardışık kayıptan sonra | 10 ardışık kayıptan sonra | 20 ardışık kayıptan sonra | 10.000 PLN’lik hesapta 10 kayıptan sonraki tutar |
|---|---|---|---|---|
| %0,5 | −%2,5 | −%4,9 | −%9,5 | 9.511 PLN |
| %1 | −%4,9 | −%9,6 | −%18,2 | 9.044 PLN |
| %2 | −%9,6 | −%18,3 | −%33,2 | 8.171 PLN |
| %3 | −%14,1 | −%26,3 | −%45,6 | 7.374 PLN |
| %5 | −%22,6 | −%40,1 | −%64,2 | 5.987 PLN |
| %10 | −%41,0 | −%65,1 | −%87,8 | 3.487 PLN |
Bütün değerler yukarıdaki formülü kullanır: her işlemden önceki güncel özkaynağın sabit bir risk oranı ve sıfır gerçekleşme maliyeti. Oran yerine sabit bir tutar kullanıldığında seri boyunca zarar aritmetik bir toplam olur ve daha derindir: 10.000 PLN’den on kez 1.000 PLN kaybetmek −%65,1 değil, −%100 verir. Pozisyon büyüklüğü modelleri şu makalede karşılaştırılır: 9.5 makalesi. Başlangıç noktasına dönmek için gereken kazanç ise şu makalededir: 9.2 makalesi.
Geniş diyagram: yatay kaydırın veya tam boy sürümünü açın.
Böyle bir seri ne kadar olasıdır?
Bunlar iki farklı sorudur ve bunları karıştırmak hataların çoğunun kaynağıdır. İlki: önceden belirlenmiş beş işlemin kayıpla sonuçlanma olasılığı nedir? Yanıt (1 − p)^k, yani %55 kazanma oranında tam olarak 0,45^5 = %1,8. İkinci soru farklıdır: yüz işlemin herhangi bir yerinde beş kayıplık bir seri yaşanma olasılığı nedir? Bloklar örtüştüğü için ilk formül burada kullanılamaz; mevcut serinin uzunluğu üzerinden özyinelemeli hesapla elde edilen sonuç %64,7. Sekiz kayıplık bir seri için aynı hesaplar sırasıyla %0,17 ve %8,4 verir.
İki sonuçlu model, sabit %55 kazanma oranı, birbirini izleyen bağımsız sonuçlar ve yüz işlem. Blok sayısını tek bir bloğun olasılığıyla çarpan basit yaklaşım, beş kayıp için %100’den büyük bir değer verir; bu anlamsız sonuç, örtüşen blokların göz ardı edilemeyeceğini gösterir. Bağımsızlık, modelin kendi sonuçlarınız üzerinde kontrol etmeniz gereken bir varsayımıdır. Parametreler zamanla değişiyorsa veya sonuçlar birbirine bağımlıysa yukarıdaki olasılık o süreci anlatmayabilir. Tek başına fiyat oynaklığı, belirli bir kuralın sonuçları arasındaki bağımlılığın işaretini belirlemez; kuralın kendi verileri gerekir.
Bu iki sayı arasındaki fark, bu alandaki en yaygın hatanın kaynağıdır. “Beş kayıplık seri olasılığı %1,8’dir” cümlesi yalnızca önceden belirlenmiş bir blok için, örneğin gelecek hafta planlanan beş işlem için doğrudur. “Böyle bir seri başıma hiç gelecek mi?” sorusunda doğru olan ikinci sayıdır ve yanıt %64,7’dir; çünkü bloklar örtüşür ve yüz işlemde yirmi değil, doksan altı blok vardır. Seri uzunluğu ile olasılık arasındaki tam ilişkiyi —iki soru için de, daha uzun örneklemler ve hesap yöntemiyle birlikte— şu makale ele alır: 9.2 makalesi; burada iki değer de konu değil, girdidir.
Varsayılan modelde beş kayıplık seri düşük olasılıklı değildir. Gerçekleşmesi ne kuralın doğru olduğunu ne de başarısız olduğunu kanıtlar; böyle bir olay parametreler değiştikten sonra da görülebilir. Pratik sonuç daha basittir: planın uygulanabilirliği bu serinin hiç yaşanmamasına bağlı olmamalıdır. Durdurma koşulları şu makalededir: 9.8.
Planlanan risk ve gerçekleşen risk
Brüt tabloda her kayıp, işlem öncesi sermayenin r oranıdır. Ayrı maliyet modelimizde her işlemin ayrıca 0,13R₀ maliyeti vardır; bu da tam net zararı 1,13R₀ yapar. Burada R₀, izin verilen bütçenin tamamı değil, maliyet öncesi nominal birimdir. Limit her şeyi içermek zorundaysa hacmi baştan net zarara göre belirleyin. Prosedür şu makalededir: 9.5. Spread veya kayma, fiilî fiyat mesafelerine zaten dahil olabilir; bunları iki kez eklemeyin.
| Planlanan risk | 0,13 risk birimi maliyetten sonra gerçekleşen risk | 10 ardışık kayıptan sonra — plan | 10 ardışık kayıptan sonra — maliyet sonrası | Fark |
|---|---|---|---|---|
| %1 | %1,13 | −%9,6 | −%10,7 | 1,2 yüzde puanı |
| %2 | %2,26 | −%18,3 | −%20,4 | 2,1 yüzde puanı |
| %5 | %5,65 | −%40,1 | −%44,1 | 4,0 yüzde puanı |
0,13 risk birimlik maliyet, makalenin tamamı için benimsenen örnek bir değerdir. Kendi değerinizi; gerçekleşme anındaki spreadi, açılış ve kapanış komisyonunu ve pozisyonun tutulduğu her gece için swap puanlarını ekleyerek kayıtlarınızdan belirlersiniz. Hesap, koruyucu çıkışın tam emir fiyatında gerçekleştiğini varsayar; bu bir sadeleştirmedir ve kayma veya fiyat boşluğu olduğunda son sütundaki fark büyür. Maliyetin bileşenlerine ayrılması 2. bölümün, boşluk durumundaki zarar hesabı ise şu makalenin konusudur: 9.10.
On kayıptan sonra ek maliyet, %1 nominal tutarda sermaye düşüşünü yaklaşık 1,2 yüzde puanı, %5’te ise 4,0 puan değiştirir. Hesap bir eşiğe yakınken daha küçük bir fark bile o belirli eşiğin aşılıp aşılmayacağını belirleyebilir. Bu nedenle maliyet, bu modelde karşılaştırmanın parçasıdır; fiilî sonucun “daha kötü olabileceğini” söyleyen ek bir not değildir.
Bu makaledeki %1, %2, %5 ve %10 sayılarının statüsü
%1, %2, %5 ve %10 oranları eğitim amaçlı değerlerdir. Yaygın olmaları, belirli bir hesapta uygulanmalarını haklı çıkarmaz. Kendi yüzdeniz; kabul edilebilir bir sermaye düşüşü, atlatılması seçilen seri uzunluğu, maliyetler ve uygulanabilirlik limitleri gerektirir. Türetme işlemi şu makalenin konusudur: 9.3; burada, kararın kulağa neyin “küçük” veya “büyük” geldiğine dayanmaması için riske edilen tutarların etkilerini karşılaştırıyoruz.
Bu eşiklerin her birinin, makul olup olmamasından bağımsız ayrı bir sınırı vardır: uygulanabilirlik sınırı. Hacim V = R/(D × w), hesapta kullanılabilen adıma aşağı yuvarlandıktan sonra asgari hacmin altında kalıyorsa işlem kurala uygun biçimde açılamaz. Küçük bir hesapta %1’den çıkan risk tutarı bazen bu koşulu sağlayacak kadar küçüktür. Belirli bir hesapta koşulun sağlanıp sağlanmadığı ancak enstrümanın verileriyle yapılan tam hesapla belirlenir: çıkış mesafesi, pip değeri, hacim adımı ve asgari hacim. O zaman dürüst sonuç, işlemi pas geçmek veya pip değeri daha küçük bir enstrüman kullanmaktır; risk yüzdesini, formül sonucunun nihayet asgari hacmi aştığı bir düzeye çıkarmak değildir. Ters sıra, 7. kısmın karar hiyerarşisini tersine çevirmek olarak tanımladığı hatanın aynısıdır; yalnızca kolaylık yerine zorunluluktan yapılır. Para birimi dönüşümü, pip değeri ve yuvarlama dahil tam hesap zincirini şu makale yürütür: 9.5 makalesi; pip değerinin kendisinin belirlenmesini ise 2. bölüm.
5. İki hesap, aynı kural, farklı risk
Aşağıdaki hesap bu makalenin en uzunudur ve aynı malzeme üzerinde üç farklı seçeneği sonuna kadar işleyen tek hesaptır; bu nedenle varsayımlarıyla birlikte okunmalıdır. Otuz sonuçtan oluşan tek bir diziyi alıyor, yalnızca işlem başına risk oranı bakımından farklı üç hesaptan geçiriyoruz. Giriş kuralı, işlem sırası, maliyetler ve yüzdenin tabanı aynıdır.
Varsayımlar. Başlangıç sermayesi 10.000 PLN. Yüzdenin tabanı: her işlemden önceki güncel özkaynak. Kazanç brüt +1,80, kayıp −1,00 risk birimi verir; tam açılış-kapanış maliyeti işlem başına 0,13 risk birimidir; dolayısıyla net kazanç +1,67, kayıp −1,13’tür. Sekizinci ile on ikinci sıra arasında beş kayıplık seri içeren otuz sonuç:
W L W W L W W L L L L L W W L W W W L W W L W W L W L W L W
Örneklemde on yedi kazanç ve on üç kayıp vardır; kazanma oranı, varsayılan %55’e karşılık %56,7’dir ve bu büyüklükteki bir örneklemin olağan saçılımı içindedir. Gerçekleşen ortalama brüt +0,59, net +0,46 risk birimidir; varsayılan parametrelerin beklenen değerleri ise +0,54 ve +0,41’dir.
| İşlem başına risk | T7 sonrasındaki sermaye (seriden önceki zirve) | T12 sonrasındaki sermaye (serinin sonu) | Zirveden en derin düşüş | T30 sonrasındaki sermaye |
|---|---|---|---|---|
| %1 | 10.619 PLN (%106,2) | 10.033 PLN (%100,3) | %5,5 | 11.432 PLN (+%14,3) |
| %5 | 13.293 PLN (%132,9) | 9.939 PLN (%99,4) | %25,2 | 18.354 PLN (+%83,5) |
| %10 | 17.029 PLN (%170,3) | 9.350 PLN (%93,5) | %45,1 | 29.054 PLN (+%190,5) |
Net sürüm, her işlemden 0,13R₀ düşer. Parantez içindeki yüzdeler sermayeyi ilk 10.000 PLN ile karşılaştırır; sermaye düşüşü ise önceki en yüksek zirveden ölçülür —9.8. Maliyetler olmadan aynı dizi %4,9, %22,6 ve %41,0 sermaye düşüşü; %18,8, %122,2 ve %323,8 nihai kazanç verir. Sonuçların veya maliyetin değiştirilmesi yeniden hesaplama gerektirir. Orantılı maliyetlerle sabit bir oran kullanılırken aynı sonuçların yalnızca sırasını değiştirmek nihai çarpımı değiştirmez; fakat yolu ve sermaye düşüşünü değiştirir. Bu ayrımı şu makalede inceleriz: 9.2.
Geniş diyagram: yatay kaydırın veya tam boy sürümünü açın.
Bu dizide daha büyük tutarla sonunda daha fazla sermaye elde edilir: 11.432 PLN’ye karşılık 29.054 PLN. Bu, pozitif ortalamanın genel bir sonucu değil, bu belirli sonuçların bir özelliğidir. %10’luk seçenek, %45,1 sermaye düşüşünden geçer ve T12’den sonra sermaye başlangıç tutarının altındadır. Riske edilen tutarı değerlendirirken bu yolu atlatabilme kapasitesi de gerekir. Düşüşten sonra zirveye dönmek, zarardan daha büyük bir yüzde getiri gerektirir; türetme ve tablo şu makalededir: 9.2.
Daha kötü bir yol seçeneği
Ayrı bir stres dizisi ele alın: T13 ve T14’ü kazançtan kayba çevirin. Artık T8–T15 arasında sekiz ardışık kayıp, dizinin tamamında ise 15 kazanç ve 15 kayıp vardır. Bu yalnızca sıralama değişikliği değildir. p=%55 olan bağımsız sonuç modelinde en az bir sekiz kayıplık seri olasılığı, 30 işlemde yaklaşık %2,2, 100 işlemde ise %8,4’tür. Bunlar, modelde serinin kendisinin ne sıklıkla ortaya çıkabileceğini anlatır; seçilmiş dizinin tamamının olasılığı veya piyasa ölçümü değildir.
| İşlem başına risk | Sekiz kayıplık seriden sonraki sermaye (T15) | Zirveden en derin düşüş | T30 sonrasındaki sermaye |
|---|---|---|---|
| %1 | 9.696 PLN (%97,0) | %8,7 | 10.811 PLN (+%8,1) |
| %5 | 8.348 PLN (%83,5) | %37,2 | 13.918 PLN (+%39,2) |
| %10 | 6.525 PLN (%65,3) | %61,7 | 16.785 PLN (+%67,8) |
Sonuç parametreleri ve maliyet değişmemiştir; fakat dizide iki kazanç daha az ve iki kayıp daha fazla vardır: T13 ve T14, L olur. Dolayısıyla hem seri uzunluğu hem de kayıp sayısı değişir. T15 sonrasındaki sermaye, sekiz işlemden oluşan serinin son kaybından sonraki durumdur. Bu karşılaştırma, yalnızca sıranın etkisini ayırmak yerine belirtilmiş iki yolu karşılaştırır.
İki ek kayıptan sonra %10 ve %1 oranları arasındaki nihai sermaye farkı 17.622 PLN’den 5.974 PLN’ye daralır. %10’luk seçenekte sermaye düşüşü %61,7’dir. Bu test, daha kötü sonuçlara duyarlılığı gösterir. Aynı sonuçların ayrı bir permütasyon testi, bu modelde bitiş değerini korurken sermaye düşüşünü değiştirir. Modelin dışında sabit maliyetler, hacim kısıtları ve gerçekleşme fiyatları da önemlidir.
Bu hesap ne söylemez?
- Hangi risk oranının doğru olduğunu söylemez. Tek bir sonuç dizisi ve tek bir parametre kümesi üzerinde üç değerin sonuçlarını gösterir. Doğru değerin kabul edilebilir bir sermaye düşüşünden türetilmesini şu makale yürütür: 9.3.
- Giriş kuralının parametrelerini ölçmez. Modelde p=%55 ve 1,8R₀ kazanç önceden belirtilmiştir. Belirli dizinin kazanma oranı 17/30’dur. Başka sonuçlar başka yollar verir; fakat tek başına beklenen değerin işareti, her sonlu örneklemin bitiş sermayesini sıralamaz.
- Sıranın etkisini tek başına ayırmaz. Yola bağlı ücretler, kısıtlar veya durdurmalar yoksa aynı sonuçları yeniden sıralamak, hem sabit tutarda hem de sabit oranda aynı bitiş değerini verir. Sermaye düşüşü ve bir limitin aşılma zamanı farklı olabilir. Bir durdurma kuralı eklemek, hangi işlemlerin gerçekleştirildiğini de değiştirir. Hesap şu makalededir: 9.2.
- Planlanmamış gerçekleşmeyi kapsamaz. Model zararı, ek boşluk veya kayma olmaksızın tam 1,13R₀’dır. Bunların etkileri için gerçekleşme fiyatları ve maliyetler gerekir. Sermaye tek başına sözleşme zararına evrensel bir üst sınır koymaz; kapsama giren bir perakende CFD hesabında yükümlülüğü sınırlayan koruma ayrı bir koşuldur.
- Aynı anda birkaç pozisyonu kapsamaz. Hesabın tamamı aynı anda tek bir pozisyonla ilgilidir. Ortak bir faktöre bağlı birkaç pozisyonun maruziyeti ayrı bir büyüklük ve ayrı bir makalenin konusudur — 9.9.
- Herhangi bir giriş kuralının testi değildir. Otuz sonuçluk dizi, sinyal kalitesi hakkında bir şey söylemek için değil, üç risk oranını aynı malzeme üzerinde karşılaştırmak için önceden yazılmıştır.
6. Pozitif beklenen değer, sermayenin kalıcı olarak kaybedilmesini dışlamaz
Beklenen değer bir dağılımı anlatır; bir işlemin veya dizinin sonucunu vaat etmez. Tekil sonuçların saçılımını, tahmin edilen ortalamanın belirsizliğinden ayırın. Sabit bir bağımsız sonuç modelinde gözlem sayısı arttıkça ortalamanın hatası azalır; tek bir sonucun saçılımı ise aynı kalır. Bağımlılık veya parametre değişikliği, bu sonucu yeniden kontrol etmeyi gerektirir.
Model elverişli olsa bile sermaye, işlemleri sona erdiren bir sınıra ulaşabilir. Olasılık; dağılıma, riske edilen tutarlara, ufka, bağımlılığa ve sınırın tanımına bağlıdır. Hesaplar şu makalededir: 9.2 [4]. p=%45, bağımsız ve sabit ±1R sonuçları, 1’den küçük sabit pozitif bir oran ve sınırsız ufuk içeren özel modelde beklenen logaritma azalır. Bu durumda sermaye, her pozitif alt sınırı 1 olasılıkla geçer. Bu, her tutar belirleme politikası veya sonlu bir perakende hesabı hakkında değil, o model hakkında bir teoremdir.
Aritmetik özdeşlik ve model çıktısı
Bu kısım iki tür ifade içerir ve bunları karıştırmak sayısal bir hatadan daha pahalıya mal olur. Özdeşlik tanımı gereği doğrudur ve piyasa verisi gerektirmez. Model sonucu ise varsayılan bir dağılım, gözlemlerin bağımsızlığı ve örneklemden tahmin edilen parametreler gerektirir; bu üçünün her biri geçersiz olabilir.
| İfade | Statü | Doğru olması için ne sağlanmalıdır? |
|---|---|---|
Ardışık n kayıpta, sabit r oranıyla, başlangıç sermayesinin (1 − r)^n kadarı kalır | aritmetik özdeşlik | sabit oranın tanımı dışında hiçbir şey; sonuç ne piyasaya ne de giriş kuralına bağlıdır |
Hacim şuna eşittir: R/(D × w) | aritmetik özdeşlik | birimlerin ve para biriminin tutarlılığı; sonuç nominaldir, yani gerçekleşme maliyetlerinden öncedir ve yine de hacim adımına aşağı yuvarlanmalıdır |
| Yüz işlemde en az beş kayıplık seri olasılığı %64,7’dir | model çıktısı | iki sonuçlu model, sabit %55 kazanma oranı, ardışık sonuçların bağımsızlığı |
| Belirli parametrelerde iflas riski şu değere eşittir | model çıktısı | modelin seçeneği, benimsenen iflas eşiği, sabit parametreler, bağımsızlık, ufuk |
Uygulamada ilk grup tanımlardan doğduğu için deneyimle atlanamaz veya çürütülemez. İkincisi, yalnızca varsayımları sağlandığı ölçüde gerçeği anlatır; kontrol etmeden bunların belirli bir hizmette veya örneklemde sağlandığını varsaymayın. Kesinlik vaat eden bir başlık yalnızca ilk grubun üzerinde yer alabilir. İkinci grubun varsayımları sayılarla aynı blokta bulunmalıdır: hemen öncesinde veya altında, bir paragraf sonra değil.
Geniş diyagram: yatay kaydırın veya tam boy sürümünü açın.
Negatif beklenen değerde risk kuralı yalnızca zaman kazandırır
1. kısımdaki sav hesaplanabilir ve sonuç, cümleyle anlatıldığından daha keskin çıkar. %45 kazanma oranı ve 1,0 getiri/risk oranı olan bir kural kümesi alın. Beklenen değer 0,45 − 0,55 = −0,10 işlem başına risk birimidir. Sabit bir r oranında, sermayenin beklenen logaritmik büyümesinin çizdiği yol şu hızla azalır:
g = p × ln(1 + r) + (1 − p) × ln(1 − r)
exp(n·g) değerinin başlangıcının yarısına ulaştığı ufuk n = ln(0,5)/g’dir. Bu, sınıra ilk ulaşma zamanının medyanı değildir. O büyüklük, yolların tam dağılımını ve ayrı bir hesap gerektirir —9.2. Aşağıdaki tablo yalnızca beklenen logaritmayla ilgilidir.
| İşlem başına risk | Sermayenin logaritmik büyümesi g | Şu yolun exp(n × g) %25 düşmesine kadar işlem sayısı | Şu yolun exp(n × g) %50 düşmesine kadar işlem sayısı |
|---|---|---|---|
| %0,5 | −0,000513 | 561 | 1352 |
| %1 | −0,001050 | 274 | 660 |
| %2 | −0,002200 | 131 | 315 |
| %5 | −0,006256 | 46 | 111 |
| %10 | −0,015059 | 19 | 46 |
exp(n·g) yolu; p=%45, bağımsız sonuçlar ve sabit r oranına sahip ±1R modelinde beklenen logaritmik sermayenin üstelidir. Ne beklenen sermaye ne sınıra ilk ulaşma zamanının medyanı ne de belirli bir simülasyondur. g negatifken ve aynı bağımsız bahislerden oluşan sınırsız bir dizide sermaye, herhangi bir pozitif alt sınırı 1 olasılıkla geçer. Sonlu bir ufuk veya farklı bir tutar belirleme politikası ayrı bir hesap gerektirir.
Bu modelde sermayenin yarısına kadar ortalama logaritmaya dayalı ufuk, %0,5’te yaklaşık 1.352 işlem, %10’da ise 46 işlemdir. Oranları yaklaşık 29’dur. Bu karşılaştırma yalnızca bu parametreler için geçerlidir; gerçek bir hesabın sınıra mutlaka ulaşacağı bir zaman vermez. Daha küçük tutar modeldeki kaybı yavaşlatır, ancak negatif g’yi ortadan kaldırmaz.
Modeldeki bir sınıra kadar daha uzun ufuk, kuralları incelemek için daha fazla sermaye bırakabilir. 100 veya 300 işlemin onların kalitesini belirleyeceğini ortaya koymaz ve bir kayıptan önce inceleme yapılmasını garanti etmez. Kayıp süresini hesaplamak ve tahmin kalitesi ayrı konulardır; değerlendirme metodolojisi 8. bölümün konusudur.
Bu kısımda kapatılacak bir nokta kalmıştır. Hiçbir risk kuralı hiçbir şeyi garanti etmez; ters yöndeki cümleler de aynı ölçüde dayanaksızdır. “Bu kural %1’den fazla kaybetmeyeceğinizi garanti eder” ve “yazılı bir limitin olmaması neredeyse kaybı garanti eder” aynı aşırı iddianın iki biçimidir. Doğru ifade, sonuç dağılımının değişmesinden veya değerlendirme yapma olanağının kaybolmasından söz eder; yalnızca böyle bir ifade sınanabilir.
Pozitif ortalama, sermaye büyümesinin pozitif olacağı anlamına gelmez
Varsayılan net modelde birim sonuç +1,67R₀ veya −1,13R₀, ortalama ise +0,41R₀’dır. Yalnızca öğretim amacıyla güncel özkaynağın r=%80’i gibi aşırı bir oranı ele alın. Kazanç sermayeyi 2,336 ile, kayıp 0,096 ile çarpar. Bir işlemde beklenen sermaye büyümesi hâlâ +%32,8’dir; fakat beklenen logaritmik büyümesi 0,55·ln(2,336) + 0,45·ln(0,096) = −0,58789’dur.
Sabit ve bağımsız sonuçlarda bu bahsi tekrarlamak, aritmetik ortalama pozitif olsa da logaritmik sermayeyi aşağı iter. Bu, önerilen bir tutar değildir. Ortalama sonuca ilişkin soru ile ayakta kalma sorusunun neden ayrı yanıtlar gerektirdiğini gösterir. Oranın seçimi ve büyüme modeli varsayımları şu makalededir: 9.5.
7. Kararların hiyerarşisi: neyi hangi sırayla belirlemelisiniz?
Emirden önce zarar bütçesine ve bir geçersizlik koşuluna ihtiyacınız vardır. Bunlar, pozisyon büyüklüğü hesabının iki ayrı girdisidir. Güncel özkaynak, giriş fiyatı ve maliyetler önceki bir sonucun güncellenmesini gerektirebilir. Bu sıra bir kontrol işlevi görür: istenen hacmi haklı çıkarmak için mesafeyi seçmek yerine, varsayılan hipotezden ve bütçeden hacmi hesaplayın.
Geniş diyagram: yatay kaydırın veya tam boy sürümünü açın.
| Adım | Girdi | Sonuç | Atlanır veya tersine çevrilirse ne olur? |
|---|---|---|---|
| 1. Risk tutarı | girişten önceki güncel özkaynak ve benimsenen oran | R PLN cinsinden | bu sayı olmadan sonraki iki adımın girdisi yoktur; hacim alışkanlıktan doğmaya başlar |
| 2. Geçersizlik noktası | işlemin hipotezi | D pip cinsinden | hipoteze değil tutara uydurularak seçilen bir düzey hiçbir şeyi geçersiz kılmaz; hesap o zaman kolaylığı ölçer |
| 3. Hacim | R, D ve pip değeri | V aşağı yuvarlandıktan sonra lot cinsinden | yukarı yuvarlama gerçek riski planlanan riskin üzerine çıkarır; hiç yuvarlamamak ise hesapta uygulanamayan bir hacim verir |
| 4. Sinyal ve fiilî giriş | giriş kuralı, güncel fiyat ve hesap girdileri | gir veya pas geç; R, D, maliyetler ve V’yi yeniden kontrol et | fiyat, döviz kuru veya özkaynak değişikliği önceki hacmi geçersiz kılabilir |
Sinyal ilk fark edilen bilgi olabilir. Bütçenin yerini almaz, fakat fiyatı D mesafesini ve hacmi değiştirebilir. Pip değeri ve hacim adımı enstrüman özelliklerinden gelir —9.5 bunları dönüşüm kuru, maliyetler ve yuvarlama sonrası kontrollerle birleştirir. Hiyerarşi, sinyal belirdiğinde girdileri dondurmak anlamına gelmez.
Bütçe politikasını işlemden önce belirleyin. Belirli bir giriş için tutarı güncel özkaynağı, mesafeyi ise güncel fiyatı ve önceden tanımlanmış geçersizlik koşulunu kullanarak hesaplayın. Emir göndermeden önce dönüşüm kurunu, maliyetleri, adımı ve kullanılabilir marjı da kontrol edin. Hiyerarşi, hacmin bu girdilerin çıktısı olarak kalmasını sağlar; her hesabın platformdan uzakta yapılmasını gerektirmez.
Bu sırayı tersine çevirmenin tanınabilir bir biçimi vardır: “Koruyucu çıkışı, zararın 100 PLN olduğu yere koyarım.” Bu hatadır; çünkü fiyat düzeyi o zaman işlem hipotezinden değil, ne kadar kaybetmek istediğinizden doğar ve hesap herhangi bir şeyi ölçmeyi bırakır. İkinci biçim daha ince ve daha yaygındır: hacmi alışkanlıktan seçmek, ardından o hacimde zararı kabul edilebilir kılacak şekilde çıkış mesafesini ayarlamak. Etki aynıdır. Geçersizlik noktasının hipotezin kendisinden türetilmesi şu makalededir: 9.4 makalesi.
Bir adım sonuç vermediğinde ne yapılmalı?
Hiyerarşi ancak bir adımın sayı üretmeden bittiği durumları da çözdüğünde yararlı olur. Her birinde kural aynıdır: önceki adıma dönersiniz veya işlemi pas geçersiniz; eksik sayı daha sonraki bir adımdan alınmamalıdır.
| Adım | Ne zaman sonuç vermez? | Sıraya uygun çözüm | Ne yapılmamalıdır? |
|---|---|---|---|
| 1. Risk tutarı | günlük limit veya haftalık limit zaten tükenmiştir | işlem yoktur; ikinci ve üçüncü adımlar hiç başlamaz | önce deneme amaçlı hacim hesaplamak, ancak sonra limitin durumunu kontrol etmek |
| 2. Geçersizlik noktası | hipotez, geçerliliğini yitirdiği bir fiyat göstermiyordur | geçersizlik noktası yoksa üçüncü adım için girdi de yoktur; yani işlem yoktur | “genellikle yetiyor” diye yuvarlak bir mesafe benimsemek |
| 3. Hacim | sonuç asgari hacme, adıma veya hizmet limitine uymuyordur | izin verilen bir adıma azaltıp yeniden kontrol etmek veya pozisyonu pas geçmek | yalnızca asgari hacme uymak için yüzdeyi yükseltmeyin veya hipotezi değiştirmeyin |
| 4. Giriş sinyali | sinyal oluşmamıştır | işlem yok; sonraki fırsatta özkaynağı, fiyatı, mesafeyi, maliyetleri ve döviz kurunu güncelleyin | önceden hesaplanmış hacim, sinyalsiz giriş yapmayı haklı çıkarmaz |
Yalnızca üçüncü satırda sırayı tersine çevirmek kural ihlali değil, teknik bir çözüm gibi görünür; en sık yaşanmasının nedeni budur. Hacmin artık sıfır çıkmaması için risk yüzdesini %1’den %2’ye yükseltmek, birinci adımda sabitlenmiş parametreyi üçüncü adımdaki verilere dayanarak değiştirir. Sonrasında hesap yine tutarlıdır; yalnızca ölçmesi gereken şeyi ölçmeyi bırakır. Çünkü risk yüzdesi artık işlemden önce benimsenen bir varsayım değil, hacmin yuvarlanmasından kalan bir sonuçtur.
İşlemden önce, sırasında ve sonra neleri belirlersiniz?
Girişten önce başlangıç girdilerini ve değişiklikler için izin verilen politikayı kaydedin. İşlem sırasında kalan maruziyeti, kapanıştan sonra sonucu hesaplayın. Politikaya uygun yapılan bir değişikliğe izin verilebilir; ancak önceki hesap hâlâ aynı pozisyonu anlatıyormuş gibi sunulmamalıdır. Giriş geçmişi değişmeden kalır; güncel maruziyet ise değişebilir.
| Aşama | Bu aşamada ne belirlenir? | Hangi konu artık kapanmıştır ve değiştirilemez? | Ayrıntılar nerede hesaplanır? |
|---|---|---|---|
| Açılıştan önce | yüzdenin tabanı, risk tutarı, geçersizlik noktası, hacim, günlük ve haftalık limitlerin durumu | hiçbiri — bu, her şeyin hâlâ belirlenebileceği aşamadır | 9.3, 9.4, 9.5 |
| İşlem sırasında | yalnızca girişten önce yazılmış kuralda öngörülen işlemler: çıkışı başabaşa taşımak, kısmi kapama, takip eden çıkış | risk tutarı ve ilk geçersizlik noktasının konumu | 9.7 |
| Kapanıştan sonra | maliyet sonrası sonucu ölçmek, sermaye düşüşünü ölçmek, limitleri kontrol etmek, gerektiğinde durdurmayı tetiklemek | kapanmış işlemle ilgili her şey — ölçüm onun sonucunu değiştirmez | 9.8 |
Bu ilkenin en pahalı ihlali, pozisyon açıldıktan sonra koruyucu çıkışı giriş fiyatından daha uzağa taşımaktır. Hesap hemen ortadadır: hacim D mesafesinden hesaplanmıştır; dolayısıyla düzeyi, hacim değişmeden 1,5 × D mesafesine taşımak, planlanan zararı R düzeyinden 1,5 × R düzeyine yükseltir. Bu nominal hesaptır; pip değeri sabittir, maliyetler ve gerçekleşme fiyatı sapması henüz dahil değildir. Fiilî sonuç ayrıca hesaplanmalıdır. Bu işlemden sonra “Güncel özkaynağın %1’ini riske ediyorum” diyen kural, kuralda kayıtlı hiçbir değişiklik olmadan aynı ilk tabanın %1,5’i nominal zarara sahip bir işlemi anlatır. Bunu dayanıklılık değil aritmetik belirler: girdilerden biri değiştiğinde ilk hesap geçerliliğini yitirmiştir.
İkinci satırdaki işlemlere, onları önceki durumdan ayıran tek bir koşulla izin verilir: parametreyle ve değerlendirme anıyla birlikte girişten önce yazılmış olmalıdırlar. Aksi takdirde grafikte aynı görünseler bile güncel sonucun etkisi altında alınmış kararlardır. Her birinin kazanma oranına, getiri/risk oranına ve beklenen değere ne yaptığını şu makale hesaplar: 9.7 makalesi.
Kapanıştan sonra gerçekleşmeyi kaydedin ve sonucu planla karşılaştırın. Sonraki işleme kayıtlı politikaya göre de karar verebilirsiniz: yeni sermayeyi gözleyebilir, sabit bir yüzdeyle tutarı azaltabilir veya bir azaltma eşiğini uygulayabilirsiniz. Ölçüm, kapanan pozisyonun geçmişini değiştirmez. Bu, kayıp bilgisinin gelecekteki maruziyet için kullanılamayacağı anlamına gelmez.
Sinyal geldiğinde hangi girdiler güncellenmelidir?
“Güncel özkaynağın en fazla %1’i” politikası ay boyunca değişmeden kalabilir. Ancak 20.000 PLN için hesaplanan 200 PLN, özkaynak 19.600 PLN’ye düştüğünde artık güncel değildir: yeni bütçe 196 PLN’dir. Benzer biçimde, giriş fiyatı sabit bir geçersizlik düzeyine göre hareket ederse daha önce hesaplanan 40 piplik mesafe değişebilir.
Emirden önce güncel sermayeyi, giriş fiyatını, çıkışın tetiklenmesinde kullanılan kotasyon tarafını, dönüşüm kurunu ve maliyeti kontrol edin. Girdileri güncellemek planı değiştirmez. Önceki hacmi korumak için yüzdeyi yükseltmek ise değiştirir. Bütçe hesabı şu makalenin konusudur: 9.3; hacim hesabı ise 9.5.
8. Sermayeyi koruma neyi sağlamaz?
Aşağıdaki dört sınırlama, bütçenin neden gerçekleşme garantisi olmadığını gösterir. Fiyat boşluğu ve olumsuz kayma zararı artırabilir; hesap koruma koşulları ise maruziyeti ve yükümlülüğü ayrıca ele alır. Gerçekleşme modelden her zaman daha kötü olmak zorunda değildir; fakat plan olumsuz bir senaryoyu kontrol etmelidir.
Olağan bir stop fiyat garantisi vermez. Tetiklenme ve gerçekleşme, emir türüne ve hizmet koşullarına bağlıdır. Piyasa stopu tetiklendikten sonra piyasada gerçekleşmeyi amaçlar; stop-limit ise gerçekleşmeden kalabilir. Farklar ve kotasyon tarafları şu makalededir: 9.4; boşluğun tam zararı ise 9.10.

Bir boşluk planlanan D’yi kat kat aşabilir. Zararı tek başına stop düzeyi değil, gerçekleşme fiyatı ve tam maliyet belirler. Belirli bir CFD hesabının yükümlülük sınırı, sözleşme zararının hesabından ayrıdır. Tarihsel fiyatlar, kapsamları ve boşluk senaryoları şu makalededir: 9.10.
Kararın kapsadığı perakende CFD’lerde KNF koşulu, hesap özkaynağı gerekli başlangıç marjının toplamının yarısının altına düştüğünde en az bir pozisyonun kapatılmasını gerektirir [2]. Bu, zirveden %50 sermaye düşüşü değildir. Dayanak, 2 Ağustos 2019’dan itibaren geçerli DAS.456.2.2019 sayılı Karardır; hüküm fıkrasındaki koşullar 5 Ekim 2026’da kontrol edilmiştir. Kapsam, başka bir ülkeden yürütülen faaliyetler de dahil Polonya’daki faaliyetleri içerir [3]. Kapatma sırası ve ek hizmet koşulları ayrıca incelenmelidir. Marjın bütçeye göre durumu şu makalede hesaplanır: 9.5.
Negatif bakiye koruması, kapsama giren perakende CFD’lerde toplam yükümlülüğü hesaptaki fonlarla sınırlar. Bu fonları kayıptan korumaz ve görüntülenen özkaynağın geçici olarak hiçbir zaman negatif olmayacağını garanti etmez. Birden çok ürün ve pozisyonda yalnızca korumanın bulunması, bütün kayıpların yolunu yeniden kurmaya yetmez. Kapsamını kendi bütçenizden ayrı kontrol edin [2][3].
| Risk kuralı | Ne sağlar? | Ne sağlamaz? |
|---|---|---|
| İşlem başına risk oranı | başarısız tek bir hipotezde hesabın ne kadar küçüleceğini belirler ve bunu güncel özkaynağa bağlar | fiilî tutarı belirlemez; çünkü o gerçekleşme fiyatına bağlıdır |
| Koruyucu çıkış | pozisyonun kapatılacağı düzeyi tanımlar ve açık zararı kapanmış zarara dönüştürür | gerçekleşme fiyatını veya o düzeyde likidite bulunmasını garanti etmez |
| Günlük ve haftalık limit | bir kayıp serisinden sonraki işlem sayısını sınırlar ve ara verme kararını kayıptan önceki bir ana taşır | uygulanana kadar işlemez; yazıya geçirmek uygulanmasını zorunlu kılmaz |
| Aracı kurumun zorunlu kapatması | marj eşiği aşıldıktan sonra hesabın maruziyetini sınırlar | sizin savunma hattınız değildir: olaydan sonra, hesap düzeyinde ve aracı kurumun kuralına göre çalışır |
| Negatif bakiye koruması | yukarıda anlatılan önlemlerin kapsadığı perakende müşteri için, fark sözleşmelerinden doğan toplam yükümlülüğü hesaptaki fonlarla sınırlar | yatırılan fonları korumaz; fiyatı veya güncel bakiyeyi garanti etmez; yükümlülüğü açıklanan karar kapsamında sınırlar |
Bu dört unsurun niteliği farklıdır. Stoplar ve zorunlu kapatma, tetiklenme ve gerçekleşme koşullarına bağlı çıkış mekanizmalarıdır. Fiyat boşluğu, kullanılabilir fiyatların kesintiye uğramasını anlatır. Negatif bakiye koruması, fiyatı garantili bir emir sağlamak yerine müşterinin toplam yükümlülüğünü sınırlar. Farklı etkileri sınırlayabilirler, fakat yatırılan fonları koruyan tek bir garanti gibi görülmemelidirler. Olaydan önce önceden kaydedilmiş kararlar geçerlidir: çıkışın yeri, zarar limitleri ve her şeyden önce pozisyon büyüklüğü; belirli bir fiyat hareketinin nominal parasal tutarını ölçekler. Pozisyon büyüklüğünün bu bölümde böylesine geniş yer tutmasının nedeni budur.
Hesap, tanımlanmış bir gerçekleşme senaryosundaki zararı anlatır. Bu makalenin maliyetli sürümünde %1 nominal tutar, güncel tabanın %1,13’ü kadar tam zarar verir; bu yüzden toplam %1 limit olarak adlandırılmamalıdır. Bir boşluk bu değeri bile aşabilir. KNF kararının kapsamında negatif bakiye koruması, hesaptaki bütün CFD’ler için yükümlülüğü sınırlar [2]; ne bir emir fiyatını ne anında sıfır bakiye okunmasını ne de yatırılan fonların güvenliğini garanti eder.
9. Risk hesabını geçersiz kılan yedi karışıklık
Aşağıdaki yedisinin her biri doğru görünen ve elektronik tabloya girilebilen bir sonuç verir. Bu yüzden elektronik tablonun genellikle yakaladığı aritmetik hatalardan daha kalıcıdırlar. İlk dördü hesaba konan büyüklüklerle, son üçü hesabın kendi statüsüyle ilgilidir.
Karışıklık 1: marjın risk sanılması
Marj, risk tutarı ve fiilî zarar, üç farklı soruya yanıt veren üç ayrı büyüklüktür. Örnek değerlerle tek bir pozisyonun marjı 350 PLN, planlanan riski 100 PLN olabilir; gerçekleşme boşluktan sonra olursa fiilî zarar bu riski aşabilir. Fark şu makalede hesaplanır: 9.10 makalesi. Üçü de aynı anda doğru olabilir. Marj, pozisyonu sürdürmek için hesabın ne kadar ayırdığını; risk tutarı, hipotez başarısız olursa ne kadar kaybetmeyi amaçladığınızı; fiilî zarar ise hesaptan ne kadar çıktığını söyler. “Marj, kaybedebileceğim azami tutardır” cümlesi iki yönden de yanlıştır: marj zarardan büyük de küçük de olabilir. Marj mekanizması şu bölümde açıklanır: 2. bölüm.
Karışıklık 2: tabanı olmayan bir yüzde
“%1 riske ediyorum” ifadesi, tabanı bilinmedikçe sayı değildir. Açık, gerçekleşmemiş zararlar varsa kesinleşmiş bakiye ile güncel özkaynak farklıdır; bu nedenle aynı yüzde iki ayrı tutar üretir. Fark zararla birlikte ve olumsuz yönde büyür: bakiye kullanmak, tam da hesap zaten baskı altındayken daha büyük pozisyonlara izin verir. Bu makale, işlem açılmadan önceki güncel özkaynağı kullanır; bölümün tamamındaki seçim ve her tabanda hacmin nasıl farklılaştığı şu makalededir: 9.3.
Karışıklık 3: enstrüman sayısının risk çeşitlendirmesi sanılması
Tek başına sembol sayısı çeşitlendirmeyi ölçmez. EUR/USD’de uzun ve USD/CHF’de kısa pozisyonlar, USD’de ortak bir kısa bacağa sahiptir; ancak net büyüklük nominal tutarlardan hesaplanmalıdır. Planlanan tam zararların toplamı, maliyetlerle birlikte belirli fiyatlarda eşzamanlı çıkış senaryosudur. ρ = 1 varsayımı gerektirmez ve portföy standart sapması değildir. Yararlı bir bütçe limiti olabilir; oynaklık ve stres ölçüleri farklı sorulara yanıt verir. Hesap şu makalededir: 9.9.
Karışıklık 4: zarardan sonra tutarı artırmaya risk yönetimi denmesi
Orantılı maliyetleri olan sabit bir sonuç modelinde tutarı artırmak, R birimi başına ortalamayı değiştirmez; fakat beklenen PLN sonucunu ve sermaye dağılımını değiştirir. Kayıplardan sonra ikiye katlamak uygulanabilir bütçeyi hızla aşar: başlangıç sermayesinin %1, %2, %4, %8, %16 ve %32’si tutarındaki riskler toplamda %63 kullanır. Yalnızca %37 kalmışken sıradaki tutar %64’tür; artık sermayeye sığmaz. Planlanan yedi zarar toplamda %127 eder, ancak bu dizi başlangıç tutarının ötesinde fonlama gerektirir. Sonsuz sermaye hakkında bir ifade, belirli bir hesabın uygulanabilirliğini çözmez. Büyüklük modelleri şu makalededir: 9.5.
Karışıklık 5: yazılı kuralın uygulanmış kural sanılması
Yazılı bir limit uygulanmayı zorunlu kılmaz. Tutarı değiştirir veya bir durdurmayı atlarsanız sonuç fiilen uygulanan politikayı anlatır. Veriler kaybolmaz ve otomatik olarak silinmeleri gerekmez; sapmayı belirleyin ve plana uyulmasına ilişkin sonuçları asıl kurala ilişkin sonuçlardan ayırın. Durdurma ve yeniden başlama için açık koşullar şu makalededir: 9.8.
Karışıklık 6: beklenen bir sermaye düşüşünün başarısızlık sinyali sanılması
Sermaye düşüşü dağılımı; belirli bir ufuk ve tutar belirleme politikası olan, açıkça tanımlanmış bir modelde tahmin edilebilir. Durdurma eşiği, kabul edilebilir zarara ilişkin ayrı bir karardır. Model böyle bir düşüşü olası bulduğunda bile eşiğin aşılması bir eylemi tetikleyebilir; kuralın başarısız olduğu anlamına gelmesi gerekmez. Tersine, eşiğin altında kalmak parametre istikrarını ortaya koymaz. Ayrım ve prosedür şu makalededir: 9.8.
Karışıklık 7: işlem sayısının bağımsız gözlem sayısı sanılması
Seri hesapları bağımsızlık ve sabit olasılıklar varsayar. Sonuçlar bağımlıysa yapılarını hesaba katın; pozitif ve negatif bağımlılık, serileri ve ortalamanın belirsizliğini farklı biçimlerde etkileyebilir. Aynı çeyreği veya enstrümanı paylaşmak belirli bir bağımlılık işaretini kanıtlamaz. Dolayısıyla 100 kayıt otomatik olarak 100 bağımsız gözlem demek değildir; fakat ölçmeden hepsinin belirli tek bir biçimde bağımlı olduğu da varsayılamaz.

Zarardan sonra kuralı değiştirmeden tutarı güncelleyebilirsiniz
200 PLN tam net zarardan sonra sermaye 20.000 PLN’den 19.800 PLN’ye düşer. Sonraki %1 bütçe 198 PLN’dir. Politika, terslikten sonra değiştirilmemiş; tam olarak uygulanmıştır. Önceden belirtilmiş bir azaltma eşiğinin veya dönemsel durdurmanın tetiklenmesi ayrı bir karar olurdu. Tek bir pozisyonda 200 PLN’yi “geri almak” için yüzdeyi yükseltmek yeni bir kural ve gerekçe gerektirir.
Plan sürümü politikayı anlatır; hesap okuması ise onu uygulamanın girdilerini sağlar. Bu iki kayıt daha sonra normal yeniden hesaplamayı bir sapmadan ayırır.
10. Bölüm haritası: hangi karar, hangi makale, hangi parametre?
On bir ders plana şu sonuçları sağlar: tutarlar, tanımlar, koşullar ve zamanlar. Tablo, her kararın hangi derse ait olduğunu belirtir. Üçüncü sütun, belgeye aktarılacak veriyi veya kuralı belirlemeye yardımcı olur; her sonuç tek bir sayı değildir.
| Verilecek karar | Konuyu ele alan makale | Çıktı parametresi |
|---|---|---|
| Belirli bir kararın sermayeyi korumaya mı, giriş kuralının seçimine mi ait olduğu | 9.1 (bu makale) | ait olma ölçütü: belirlenen şey, yani işlemleri seçmek mi, yoksa zarar bütçesi ve sınırı mı; ayrıca dört belirlemenin sırası ve her yüzdenin açık bir tabana sahip olması gereği. Tabanın hangi sayı olduğunu şu makale belirler: 9.3 |
| Bir düşüşten sonra ne kadar geri kazanılmalı ve sermayenin kalıcı kaybı olasılığı nedir? | 9.2 | zirveye dönmek için gereken getiri; varsayımların listesiyle birlikte iflas riski |
| Tek işlemde, bir günde ve bir haftada ne kadar kaybedilebilir? | 9.3 | tabanıyla birlikte risk yüzdesi ve öncelik sırasıyla limitler zinciri |
| Giriş gerekçesinin geçersiz olduğu fiyat nerede bulunur? | 9.4 | pip cinsinden koruyucu çıkış mesafesi |
| Risk tutarından ve çıkış mesafesinden hangi hacim çıkar? | 9.5 | hacim adımına aşağı yuvarlandıktan sonra lot cinsinden hacim |
| Hangi kazanma oranı ve getiri/risk oranı maliyetlerden sonra pozitif beklenen değer verir? | 9.6 | beklenen değer ve maliyet sonrası eşik kazanma oranı |
| Zaten açık olan bir pozisyonda neler yapılabilir? | 9.7 | bir parametre ve değerlendirme anıyla birlikte maruziyet değiştirme kuralı |
| İşlemler ne zaman durdurulmalı ve hangi koşulla dönülmeli? | 9.8 | sermaye düşüşünün tanımı, durdurma eşiği ve yeniden başlama koşulu |
| Birkaç pozisyon açıkken gerçekte ne kadar risk alıyorsunuz? | 9.9 | toplam maruziyet ve bağımlı maruziyet limiti |
| Piyasa koruyucu çıkışın üzerinden atlarsa ne olur? | 9.10 | boşluk durumundaki zarar ve riske maruz değerin sınırları |
| Bu sayıları zarar anında belirlememek için nereye yazmalı? | 9.11 | kendi değerleriniz ve güncelleme prosedürünüzle tamamlanmış bir plan |
Harita, kararları onları ele alan derslere bağlar. Hacmi hesaplamak bütçe, mesafe ve enstrüman verileri gerektirir; diğer derslerin okuma sırası çözmekte olduğunuz soruna göre belirlenebilir. Her satır bir sayıyla bitmez: bir ölçüt, durdurma koşulu ve güncelleme zamanı da sonuçtur. Uygulanmaları kontrol edilebilsin diye bunları plana kaydedin. Tutarları taban tanımının belirttiği zamanlarda güncelleyin; yüzdeleri ise inceleme politikasına göre değiştirin.
Bu listedeki iki parametrenin özel bir statüsü vardır; çünkü diğerlerinin hepsini etkilerler. İlki yüzdenin tabanıdır: güncel özkaynaktan mı, kesinleşmiş bakiyeden mi hesap yaptığınızı belirleyene kadar kalan on satırdaki hiçbir tutar tek anlamlı değildir. İkincisi durdurma ve yeniden başlama koşulları çiftidir: yazılı bir geri dönüş kuralı olmadan işlemleri durduran kural, geri dönüş kararını hesabın en kötü durumda olduğu ana taşır. Bölümün tamamının kaçınmaya çalıştığı an tam da budur.
Bu parametrelerden beşi birbirini besler; bu yüzden belirlenme sıraları keyfî değildir. Aşağıdaki diyagram, bu sırayı ilk işlemden önce bir kez izleyip daha sonra yalnızca güncelleyebileceğiniz biçimde gösterir.
Geniş diyagram: yatay kaydırın veya tam boy sürümünü açın.
Bu makaleden sonra neleri yazmış olmalısınız?
Bir bölümün açılış makalesi limit vermez; fakat hemen ve başka bir hesap yapmadan doldurulabilecek üç alan verir. Bunları, daha sonra şu makaledeki planın bulunacağı yere yazın: 9.11.
| Alan | Ne yazarsınız? | Bu makaleden sonra bunu nasıl bilirsiniz? |
|---|---|---|
| Yüzde için açık taban gereği | her risk yüzdesinin tabanı ve ölçüm anıyla birlikte yazılması; hangi tabanın kullanılacağını şu makale belirler: 9.3 | 9. kısımdan: aynı yüzde iki ayrı tutar üretir ve fark zararla birlikte büyür |
| Belirlemelerin sırası | güncel bütçe ve çıkış koşulu → mesafe, maliyet ve hacim → sinyalde girdi kontrolü | bütçe ve çıkış koşulu V’nin bağımsız girdileridir; sinyalde her değişkeni güncelleyin |
| Atlatılması varsayılan kayıp serisinin uzunluğu | kuralın hâlâ uygulanabilir kalması gereken ardışık kayıp sayısı | 4. kısımdan: %55 kazanma oranında yüz işlemde beş kayıplık seri olasılığı %64,7; sekiz kayıplık serininki %8,4’tür |
Yalnızca üçüncü alan keyfî bir karar gerektirir; bu yüzden sıklıkla atlanır. Tek bir doğru değer yoktur: varsayılan daha uzun bir seri, şu makaledeki hesapta daha küçük bir risk yüzdesi verir: 9.3. Aynı ortalamaya sahip doğrusal bir modelde daha küçük r, aynı tabandaki beklenen parasal büyümeyi azaltır. Bu her zaman daha yavaş bileşik büyüme anlamına gelmez: ortalama logaritmik getiriyi en üst düzeye çıkaran oranın üzerinde oranı azaltmak logaritmik büyümeyi iyileştirebilir. Seçim, yalnızca pozitif bir ortalama değil, bir ölçüt, maliyetler ve dağılım gerektirir. Tarihiyle birlikte kaydedin; böylece sonraki incelemede ne varsaydığınızı limitten yeniden kurmak yerine bilirsiniz.
Küçük bir tutar: geçerli bir yüzde hiç emir verilememesiyle sonuçlanabilir
500 PLN ve toplam %1 limitle bütçe 5 PLN’dir. Pozisyon açılıp açılamayacağı henüz belli değildir. En azından çıkış mesafesi ve kotasyon tarafı, dönüşüm sonrası pip değeri, maliyetler, asgari hacim ve adım gerekir. İzin verilen en küçük pozisyon varsayılan senaryoda 5 PLN’yi aşıyorsa sonuç “plana uygun emir yok” olur. Yalnızca asgari hacme ulaşmak için yüzdeyi yükseltmek, hesabı çözmek yerine soruyu değiştirir.
Bu, sermaye düşüşünün yanı sıra ikinci bir sınırdır: hesap pozitif sermayeye sahip olup yine de yazılı politikasını uygulayamayabilir. Tam teknik uygulanabilirlik testi şu makalededir: 9.5.
11. Kendinizi sınama alıştırması
Alıştırma dört kısımdır ve hepsini çözümlere bakmadan önce kâğıt üzerinde yaparsınız. A kısmı, bu makalenin savı olan ayrımı kontrol eder. B kısmı kendi sayılarınızı gerektirir; bunlar metinde özellikle yoktur, çünkü belirlenmeleri alıştırmanın parçasıdır. C kısmı, tanımı gereği doğru ifadeyle model çıktısını ayırıp ayırmadığınızı kontrol eder. D kısmı, aritmetiğin doğru ama sıranın her zaman doğru olmadığı dört not üzerinden belirlemelerin sırasını sınar.
A kısmı. Sekiz kararın her birini iki kategoriden birine atayın: sermayeyi koruma veya giriş kuralının seçimi. Alıştırmaya başlamadan önce belirleyici ölçütü yazın; yol boyunca değiştirmek zorunda kalırsanız ilk sürüm yeterince kesin değil demektir.
- Tek bir işlemde güncel özkaynağın sabit bir yüzdesinden fazlasını riske etmem.
- Yalnızca bir mum önceki seansın en yüksek değerinin üzerinde kapandıktan sonra girerim.
- Günlük limit aşıldığında ertesi güne kadar işlemleri durdururum.
- Kurulumları yalnızca seçilmiş üç döviz çiftinde ararım.
- Risk yüzdesini kesinleşmiş bakiyeden değil, güncel özkaynaktan hesaplarım.
- Seans açıldıktan sonraki ilk on beş dakikada pozisyon açmam.
- Yalnızca önceden yazılmış yeniden başlama koşulu sağlandıktan sonra işlemlere dönerim.
- Geçersizlik noktasını hacmi hesaplamadan önce belirlerim; sonra değil.
B kısmı. Kendi sayılarınızla: fiilen sahip olduğunuz sermayeyi ve gerçekten kullandığınız veya kullanmayı düşündüğünüz risk oranını alın. Hesabınızın kuralları değiştirmeden kaç ardışık kaybı atlatması gerektiğine kendiniz karar verin; tek bir doğru yanıt yoktur ve bu varsayımı benimseyen sizsiniz. Böyle bir seriden sonraki sermayeyi şu formülden hesaplayın: K_n = K_0 × (1 − r)^n. Ardından tek cümleyle yanıtlayın: pozitif beklenen değer, bu hesabın işlem yapamaz hâle gelmesini neden dışlamaz? Son olarak üçüncü bir şeyi kontrol edin: bu seriden sonra kalan sermayeyle ve enstrümanınız için tipik bir çıkış mesafesiyle, kuralın verdiği hacim hesapta kullanılabilen asgari hacimden hâlâ büyük mü?
A kısmının çözümü
Ölçüt. Bir karar için sermayeyi koruma sınıflandırması şu durumlarda geçerlidir: ne kadar kaybedilebileceğini, bunu neye göre ölçtüğünüzü, işlemleri ne zaman durdurduğunuzu ve hangi koşulla döndüğünüzü belirliyorsa; ya da bu büyüklüklerin oluşma sırasını belirliyorsa. Bütün bunlar piyasanın ne yaptığını bilmeden yazılabilir. Şu durumda ise karar giriş kuralının seçimi kapsamındadır: ne zaman ve neye girdiğinizi belirliyorsa; yani işlemleri seçiyor ve beklenen değerin işaretini etkiliyorsa.
| Karar | Kategori | Gerekçe |
|---|---|---|
| 1. İşlem başına güncel özkaynağın bir yüzdesi | sermayeyi koruma | izin verilen zararın büyüklüğünü belirler; ne kazanma oranını ne de getiri/risk oranını değiştirir |
| 2. Mum en yüksek değerin üzerinde kapandıktan sonra giriş | giriş kuralı | giriş anını ve koşulunu belirler; yani beklenen değerin işaretini etkiler |
| 3. Günlük limit aşıldığında işlemlerin sona ermesi | sermayeyi koruma | önceden yazılmış durdurma kuralı; grafik ne gösterirse göstersin çalışır |
| 4. Kurulum aradığınız üç çiftin seçimi | giriş kuralı | avantajı nerede aradığınızı belirler; risk üzerindeki etki amaç değil, yan üründür |
| 5. Yüzdenin tabanı: bakiye değil, güncel özkaynak | sermayeyi koruma | risk tutarının neye göre ölçüldüğünü belirler; aynı yüzdeyle pozisyon büyüklüğünü değiştirir |
| 6. Seansın ilk on beş dakikasında giriş yapılmaması | giriş kuralı | izin verilen girişler kümesini daraltan zaman filtresi |
| 7. Yeniden başlama koşulu sağlandıktan sonra işlemlere dönülmesi | sermayeyi koruma | durdurma prosedürünün ikinci yarısı; bu olmadan işlemleri durduran kural kararı olabilecek en kötü ana taşır |
| 8. Geçersizlik noktasının hacimden önce belirlenmesi | sermayeyi koruma | ölçütün üçüncü koşulu: belirlenen şey sıradır; düzeyin konumu değil. Geçersizlik noktasının nerede olacağını işlem hipotezi, yani giriş kuralı belirler. Onun hacimden önce belirlenmesini ise sermayeyi koruma gerektirir; çünkü yalnızca bu sırada risk tutarı sonuç değil, girdi olarak kalır |
Sonuç: sermayeyi koruma tarafında beş karar —1, 3, 5, 7 ve 8—, giriş kuralı tarafında üç karar: 2, 4 ve 6. Ayrım eşit değildir ve olması da amaçlanmamıştır. Sekiz maddenin her biri ölçütten tam bir kez geçer: 1. madde “ne kadar kaybedilebilir”, 5 “neye göre ölçersiniz”, 3 “işlemleri ne zaman durdurursunuz”, 7 “hangi koşulla dönersiniz”, 8 sıra koşulundan; 2, 4 ve 6 ise işlemleri seçme koşulundan geçer. İçlerinden biri aynı anda iki kategoride de çıktıysa başta yazdığınız ölçütü kontrol edin; en yaygın neden, belirlenen şeye değil, etkiye (“çünkü zararı azaltıyor”) dayanan bir ifadedir. Hemen her işlem kararı zararın büyüklüğünü bir ölçüde etkiler; sınıflandırmayı neyi etkilediği değil, neyi belirlediği yapar.
B kısmının çözümü — işlenmiş bir örnek
Aşağıdaki sayılar, kopyalanacak bir model değil, bir akıl yürütme biçimini gösterir; kendi değerleriniz farklı olacaktır ve olmalıdır. 25.000 PLN güncel özkaynak, %2 risk ve kuralları değiştirmeden sekiz kaybı atlatma gereği varsayın.
K_8 = 25.000 × (1 − 0,02)^8 = 25.000 × 0,8508 = PLN 21.269
%2 net risk ve sekiz tam kayıpta 25.000 × 0,98⁸ = 21.269,08 PLN: zarar 3.730,92 PLN, yani %14,92’dir. %5’te 16.585,51 PLN kalır; sermaye düşüşü %33,66’dır. Birim başına pozitif ortalama bu seriyi veya daha erken bir teknik uygulanabilirlik sınırını dışlamaz. Keyfî modeller arasında seri sıklığını karşılaştırmak da yeterli değildir: olasılık, tam dağılımı ve bağımlılığı gerektirir.
Üçüncü kısım ayrıdır ve daha sık gözden kaçar. Seriden sonra 21.269 PLN sermaye, %2’de 425 PLN risk tutarı verir. Bunun kullanılabilen en küçük pozisyon için yeterli olup olmadığı; çıkış mesafesi, pip değeri, hacim adımı ve asgari hacimle tam bir enstrüman verisi hesabı gerektirir: 9.5; tutar tek başına bunu çözmez. Daha ağır bir seri ve daha küçük hesap, aşağı yuvarlanan hacmin pozitif olmaktan çıktığı ve hesap ortadan kalkmadan kuralın uygulanamaz hâle geldiği noktaya yaklaştırır. Bu nedenle uygulanabilirlik, varsayılan seri uzunluğunu sonradan yeniden kurmak yerine önceden yazmak için sermaye düşüşünden bağımsız ikinci bir gerekçedir.
Formül, sabit bir yüzdeyi ve her tam zararın zaten toplam net risk tutarına eşit olmasını varsayar. Olağan maliyetleri tekrar eklemeyin. %2 yalnızca maliyet öncesi fiyat mesafesi anlamına geliyorsa önce birim zararı artırın ve seriyi yeniden hesaplayın. Varsayılan senaryonun ötesindeki olumsuz boşluk veya kayma zararı derinleştirebilir. Yüzdeyi kabul edilebilir sermaye düşüşü ve seri uzunluğundan türeten ters hesap şu makalededir: 9.3.
C kısmı ve çözümü
Yönerge. Aşağıda hepsi doğru olan beş ifade vardır. Her birine bir statü atayın: aritmetik özdeşlik veya model çıktısı. Model olarak sınıflandırdığınız her biri için, ihlal edilmesi sonucu değiştiren en az bir varsayım yazın.
- Sabit %2 riskle on kayıplık seri sermayenin %81,7’sini bırakır.
- Risk tutarı 200 PLN, çıkış mesafesi 40 pip ve lot başına pip değeri 10 PLN ise hacim 0,5 lot olur.
- Yüz işlemde en az sekiz kayıplık bir serinin oluşma olasılığı %8,4’tür.
- Benimsenen kural kümesinin beklenen değeri +0,41 risk birimidir.
- Tek bir sonucun standart sapması 1,393 risk birimidir.
Çözüm. 1. ve 2. ifadeler model tanımlarından ve birimlerden doğar; ikinci formül maliyetler ve yuvarlamadan önce nominaldir. 3. ifade sabit p=%55 ve bağımsız sonuçlar gerektirir. Bağımlılık ayrı bir dağılım gerektirir; yalnızca korelasyonun işareti seri olasılığının nasıl değişeceğini evrensel olarak belirlemez. 4. ve 5. ifadeler model sonuçlarıdır. Makale p’yi, sonuç oranını ve maliyeti ölçmek yerine belirtir. 3. kısımdaki aralık yalnızca bağımsız bir örneklemdeki kazanma oranı için geçerlidir; kazanç/kayıp oranı ile maliyetlerin belirsizliğini birlikte anlatmaz.
Ayrımın pratik bir sonucu vardır. İlk gruptaki ifadeler yapıları gereği doğru oldukları için çekincesiz kullanılabilir. İkinci gruptakiler ise ancak varsayım listesiyle birlikte verilebilir; sayı ile aynı blokta, hemen önce veya hemen altında, asla bir paragraf uzakta değil.
D kısmı ve çözümü
Görev. Aşağıdaki dört kayıt, dört farklı işlemden önceki hesapları anlatır. Her hesap aritmetik olarak doğrudur. İkisi 7. kısımdaki sırayı tersine çevirir. Bunları belirleyin ve hangi sayının girdi olmaktan çıktığını tek cümleyle söyleyin.
- “Güncel özkaynak 20.000 PLN, risk %1, dolayısıyla 200 PLN. Geçersizlik noktası girişin 40 pip altında. Pip değeri lot başına 10 PLN olduğunda hacim 0,5 lot.”
- “0,2 lot ile işlem yapıyorum; bu, 2 PLN tutarında bir pip değeri verir. En fazla 100 PLN kaybetmek için koruyucu çıkışı 50 pip aşağıya koyuyorum.”
- “En fazla 150 PLN kaybetmek istiyorum. 0,3 lotta bu pip başına 3 PLN eder; bu yüzden koruyucu çıkışı 50 pip aşağıya koyuyorum.”
- “Geçersizlik noktası girişin 80 pip altında. 20.000 PLN’nin %1’i olan risk 200 PLN, dolayısıyla hacim 0,25 lot.”
2. ve 3. kayıtlarda mesafe geçersizlik koşulundan değil, seçilmiş hacim ve tutardan doğar. 1. ve 4. kayıtlarda bütçe ve mesafe aynı V hesabının girdileridir; bu iki girdi herhangi bir sırada belirlenebilir. Sabit 150 PLN tutar da geçerli bir bütçe modelidir; 3. kayıttaki hata, düzeyi önceden seçilmiş hacme uydurmaktır. R ve w sabitken D’nin iki katına çıkarılması nominal V’yi yarıya indirir. Dört hesap da maliyetleri ve yuvarlamayı dışarıda bırakır ve gönderilmeye hazır emir değildir. Tam kontrol şu makalededir: 9.5.
Hacmin birbirinden bağımsız gerekçelendirilmiş bütçe ve geçersizlik düzeyinden hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol edin. Nottaki cümle sırası karar sırasını kanıtlamaz. Sağlam bir hesap, maliyetler, hacim adımları ve güncel girdiler için kontrolleri de geçmelidir.
12. Buradan çıkan sonuçlar
Makale tek bir ayrıma ve tek bir hesap bağımlılığına dayanır. Beklenen değer ve bir seriyi atlatmak ayrı gerekli koşullardır; hiçbiri diğerinin yerini almaz. V’yi hesaplamak için güncel bütçe, mesafe, maliyet ve enstrüman verileri gerekir. Bütçe ve çıkış koşulu herhangi bir sırada belirlenebilir; sinyal, girdilerin güncellenmesini gerektirebilir. Önceden hesaplanmış hacim hiçbir zaman fiilî girişteki kontrolün yerini almaz.
Sonraki makalelerde aramamak için önceden bilinmesi gereken bir konu daha vardır: bu bölümün ne yapmayacağı. Kopyalanacak hazır bir limit kümesi vermeyecektir; çünkü her biri sizin benimsemeniz gereken iki varsayıma bağlıdır: kabul edilebilir sermaye düşüşü ve hesabın atlatması gereken seri uzunluğu. Giriş kurallarınızın bir avantajı olup olmadığı hakkında hüküm vermeyecek; kazanma oranını ve getiri/risk oranını kayıtlarınızdan gelen girdiler olarak alacaktır. Beşinci ardışık kayıptan sonra zihninizde neler olduğunu da anlatmayacaktır; ancak planın o anda ne öngördüğünü önceden belirleyen bir kuralı yazacaktır. Yine de yazıya geçirmek uygulanmayı zorunlu kılmaz.
Bu makalenin özellikle açık bıraktığı bir konu daha vardır. Burada, hazır bir limit olarak kendi planınıza kopyalanabilecek tek bir sayı bile yoktur; hemen doldurulabilecek üç alan 10. kısımdaki tabloda toplanmıştır. Bunlardan biri, varsayılan kayıp serisi uzunluğu, sizden keyfî bir karar gerektirir. Tam da bu nedenle, seri zaten yaşanırken belirlenmek üzere bırakılmak yerine yazıya geçirilmelidir.
Risk kuralı, bir kayıp serisinin ölçümün sonu yerine analiz verisi olarak kalma olasılığını artırır ve bundan ötesini vaat etmez.
Bu bölümdeki diğer her şey inanç değil, hesap meselesidir. Bir düşüşten sonra ne kadar geri kazanılması gerektiği, risk oranınızda sermayenin kalıcı kaybı olasılığı ve aynı sonuç kümesi başka sıraya konduğunda ne olduğu: bunlar, her birinin tek bir sayısal yanıtı olan üç sorudur. Üçünü de şu makale hesaplar: 9.2 makalesi; sonraki adım budur: zirveye dönmek için gereken getirinin alıntılanmak yerine türetilen formülü ve işlem başına iki risk düzeyi için, varsayımları açıkça yazılmış iflas riski hesabı.
SSS — Sıkça sorulan sorular
Sermayeyi koruma, kârlı giriş ve çıkış kurallarının yerini alabilir mi?
Risk yüzdesini nasıl seçerim?
Stop-loss planlanan zararı garanti eder mi?
Beş kayıplık seri başarısızlığı kanıtlar mı?
Üç döviz çifti çeşitlendirmeyi garanti eder mi?
Daha küçük oran büyümeyi her zaman yavaşlatır mı?
Kaynaklar ve referanslar
- ESMA, 27 Mart 2018 tarihli duyuru. Ulusal denetim otoritelerinin analizlerinde zarar eden CFD hesaplarının tarihsel aralığı; bireysel zarar olasılığı değil.
- KNF, DAS.456.2.2019 sayılı Karar, 1–7 ve 15. maddeler. Yükümlülük korumasının, zorunlu kapatmanın ve risk uyarılarının kapsamı; kaynak 5 Ekim 2026’da okunmuştur.
- KNF, ürün müdahaleleri. Başka bir ülkeden yürütülenler de dahil Polonya’daki faaliyetin kapsamı. 5 Ekim 2026’da okunmuştur.
- Eğitim amaçlı hesaplar: belirtilmiş 30 sonuçluk dizi, açık iki sonuçlu model ve sabit 0,13R₀ maliyet. Tablolar yeniden hesaplanmıştır; gerçek bir hesabın sonuçları değildir. Tam iflas hesabı ve varsayımlar: 9.2.